Tổng thống Donald Trump thúc giục Bắc Kinh hỗ trợ mở lại Hormuz

Trong cuộc phỏng vấn với Financial Times ngày 15/3, Tổng thống Trump khẳng định: Ông kỳ vọng Trung Quốc sẽ hỗ trợ giải quyết tình trạng phong tỏa eo biển Hormuz trước khi ông dự hội nghị thượng đỉnh với nhà lãnh đạo Tập Cận Bình dự kiến diễn ra từ ngày 31 tháng 3 tại Bắc Kinh.

Ông Trump nhấn mạnh khoảng thời gian hai tuần trước cuộc gặp là "khá dài" và Washington cần một sự rõ ràng trước thời điểm đó.

"Chúng tôi có thể sẽ trì hoãn", ông nói với phóng viên nhưng không nêu chi tiết về thời gian cụ thể.

Phát biểu trên được đưa ra trong hoàn cảnh Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đang hội đàm với người đồng cấp Trung Quốc Hà Lập Phong tại Paris. Phía Bắc Kinh hiện vẫn chưa xác nhận ngày giờ cụ thể cho hội nghị thượng đỉnh mà thường công bố ngày sát với kế hoạch.

Chuyến thăm Trung Quốc cuối tháng 3 của Tổng thống Trump là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Mỹ từ năm 2017. Sự kiện diễn ra 5 tháng sau cuộc gặp tại Busan (Hàn Quốc), nơi hai bên đồng ý ‘đình chiến’ 1 năm trong cuộc chiến thương mại - vốn đã chứng kiến các mức thuế "ăn miếng trả miếng" tăng hơn 100% vào năm ngoái.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Vương Nghị cũng khẳng định trong tháng này rằng chương trình nghị sự cho cuộc trao đổi đã "được đặt lên bàn đàm phán".

Toan tính chiến lược

Trên chuyên cơ Air Force One, Tổng thống Trump lập luận rằng Trung Quốc nhập khẩu khoảng 90% lượng dầu qua eo biển này, vì thế việc hợp tác Trung - Mỹ tại Hormuz mang tính lợi ích chiến lược của Bắc Kinh.

Trước đó, ông Trump đã kêu gọi nhiều quốc gia châu Âu và châu Á giúp khai thông "điểm nghẽn" Hormuz, nơi lưu chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu hàng ngày của thế giới.

Tuy nhiên, các số liệu thực tế cho thấy Bắc Kinh có khả năng "miễn nhiễm" trước việc đóng cửa eo biển Hormuz, khác xa so với những gì ông Trump toan tính:

Dự trữ chiến lược: Trong hai thập kỷ qua, Trung Quốc đã đa dạng hóa nguồn năng lượng và xây dựng kho dự trữ khổng lồ. Tính đến tháng 1, Bắc Kinh nắm giữ khoảng 1,2 tỷ thùng dầu thô nội địa, đủ đáp ứng nhu cầu trong 3-4 tháng.

Tỷ trọng thực tế: Theo Rush Doshi (CFR), lượng dầu nhập qua Hormuz hiện chiếm chưa đến một nửa tổng lượng dầu thô của Trung Quốc. Nomura ước tính dòng dầu qua đây chỉ chiếm 6,6% tổng mức tiêu thụ năng lượng của nước này.

Nguồn cung từ Iran: Dữ liệu vệ tinh cho thấy Iran vẫn tiếp tục vận chuyển lượng lớn dầu thô sang Trung Quốc kể từ khi xung đột bùng phát tháng trước.

Leo thang trước giờ G

Edward Fishman, chuyên gia cao cấp tại CFR, nhận xét rằng phía Trung Quốc khó lòng đồng thuận với yêu cầu điều tàu hải quân của Trump. Fishman coi những tuyên bố của Tổng thống Trump chỉ là một đòn "nghi binh".

Trong khi đó, cả hai bên đều đang gia tăng sức ép lẫn nhau. Mỹ đã phát động các cuộc điều tra thương mại diện rộng liên quan đến cáo buộc dư thừa năng lực sản xuất và vấn đề lao động.

Để đáp trả, Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố chính quyền Trump "một lần nữa lạm dụng quy trình điều tra Mục 301 để áp đặt luật nội địa lên các quy tắc quốc tế", gọi đây là hành động "đơn phương và phân biệt đối xử".

Bắc Kinh thúc giục Mỹ "chấn chỉnh các hành vi sai trái" và tìm kiếm giải pháp thông qua đối thoại, đồng thời khẳng định sẽ có các biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích quốc gia mình.