Phân quyền việc cấp phép gia công hàng hóa xuất nhập khẩu

Tới đây, doanh nghiệp sẽ được tạo điều kiện tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa xuất khẩu. Ảnh: Đức Duy.

Theo Bộ Công thương, việc cấp phép gia công hàng hóa thuộc diện xuất khẩu, nhập khẩu đang khiến không ít doanh nghiệp lúng túng, thậm chí còn đề nghị cấp phép cho cả những mặt hàng không thuộc diện phải xin phép. Để khắc phục tình trạng này việc chuyển thẩm quyền cấp phép từ Bộ Công thương sang UBND cấp tỉnh hoàn toàn hợp lý.

Bộ Công thương cho biết, qua gần 9 năm thực hiện cấp phép gia công hàng hóa thuộc diện xuất khẩu, nhập khẩu (Khoản 2 Điều 51 Luật Quản lý ngoại thương) dần bộc lộ những bất cập, số lượng hồ sơ đề nghị Bộ Công thương cấp phép cho thủ tục này là rất ít, thương nhân thường lúng túng, đề nghị cấp phép cho cả những mặt hàng không thuộc diện phải xin phép gia công. Hiện nay pháp luật quản lý chuyên ngành cũng không quy định về việc cấp phép gia công hàng hóa. Do đó, việc duy trì thẩm quyền ở cấp Bộ không còn phù hợp với yêu cầu tối ưu hóa nguồn lực hành chính.

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp việt Nam (VCCI) cũng công nhận, Luật Quản lý ngoại thương đã bộc lộ những hạn chế, bất cập, chưa theo kịp yêu cầu của thực tiễn và các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Cụ thể, pháp luật hiện hành chưa có cơ chế phù hợp cho phép doanh nghiệp nhập khẩu trở lại hàng hóa do chính mình sản xuất đã xuất khẩu để phục vụ sửa chữa, bảo hành hoặc các mục đích hợp pháp khác, đặc biệt trong trường hợp hàng hóa thuộc diện cấm nhập khẩu. Điều này gây khó khăn cho doanh nghiệp trong tổ chức sản xuất, kinh doanh, làm giảm tính linh hoạt của hoạt động thương mại quốc tế.

Bên cạnh đó, quy định về cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa và văn bản chấp thuận cho thương nhân tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa xuất khẩu còn thiếu thống nhất về tiêu chí áp dụng giữa các cơ quan có thẩm quyền ở trung ương và địa phương, ảnh hưởng đến tiến độ xuất khẩu và uy tín của hệ thống chứng nhận xuất xứ của Việt Nam đối với các đối tác FTA.

Ngoài ra, việc thực hiện các cam kết quốc tế, đặc biệt là Hiệp định CPTPP, đòi hỏi Việt Nam phải từng bước hoàn thiện cơ chế tự chứng nhận xuất xứ đối với hàng hóa nhập khẩu. Tuy nhiên, Luật Quản lý ngoại thương hiện chưa có quy định đầy đủ về phân quyền, trách nhiệm quản lý cũng như cơ chế đối với nhà nhập khẩu đủ điều kiện tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa nhập khẩu, dẫn đến khó khăn trong tổ chức thực hiện các cam kết đã ký kết.

Luật sư Hoàng Văn Doãn (Đoàn luật sư TP Hà Nội) phân tích, một số quy định của Luật Quản lý ngoại thương cũng chưa đảm bảo tính thống nhất nội tại, điển hình là mối quan hệ giữa quy định về chứng nhận xuất xứ hàng hóa tại Điều 32 và Điều 34, gây lúng túng trong áp dụng và thực thi. Hiện thẩm quyền cấp giấy chứng nhận lưu hành tự do vẫn được quy định theo hướng giới hạn chủ thể là cơ quan “nhà nước”, chưa phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi thương mại và thực tiễn áp dụng của một số quốc gia nhập khẩu, từ đó làm phát sinh thêm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp.

Bộ Tư pháp và Bộ Công thương cho rằng, việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Quản lý ngoại thương là cần thiết nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, đồng thời đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngoại thương.

Theo Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, trong đề xuất tới Chính phủ, Bộ Công thương đưa ra giải pháp phân quyền việc cấp phép gia công hàng hóa thuộc diện xuất khẩu, nhập khẩu theo giấy phép từ Bộ Công thương sang UBND cấp tỉnh, quy định tại khoản 2 Điều 51 Luật Quản lý ngoại thương nhằm đảm bảo sự thống nhất quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về việc tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương, nâng cao tính chủ động, trách nhiệm và hiệu quả quản lý của UBND cấp tỉnh trong quản lý ngoại thương tại địa bàn mình. Mặt khác, giảm tải việc thực hiện thủ tục hành chính tại các Bộ, ngành, tập trung xây dựng chính sách, pháp luật, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát, giúp tư vấn và xử lý sát sao hơn cho doanh nghiệp tại địa bàn, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về gia công hàng hóa gắn với địa phương…

Bộ Công thương cũng đề xuất, hoàn thiện quy định về quản lý ngoại thương nhằm tạo thuận lợi thương mại và thực hiện cam kết quốc tế, cụ thể: Bổ sung cơ chế cho doanh nghiệp nhập khẩu lại hàng hóa đã xuất khẩu (bao gồm hàng cấm nhập khẩu) và tái xuất sang thị trường nước khác. Hoàn thiện cơ chế tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Hoàn thiện khái niệm giấy chứng nhận lưu hành tự do. Giải pháp này giúp thống nhất quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về việc tăng cường phân cấp, phân quyền, nâng cao tính chủ động, trách nhiệm và hiệu quả quản lý của cơ quan được phân quyền, phân cấp. Từ đó tiết kiệm chi phí cho ngân sách nhà nước trong việc chi trả cho hoạt động xây dựng nhiều văn bản hướng dẫn.

Khắc Hạnh