Những quốc gia trên thế giới từng áp dụng biện pháp trừng phạt hoặc trả đũa kinh tế với Mỹ

Những động thái này thường xuất hiện khi Washington áp đặt chính sách kinh tế, thuế quan hoặc các biện pháp chính trị gây tranh cãi.

Dù không phổ biến và mạnh mẽ như các lệnh trừng phạt mà Mỹ áp dụng với các nước khác, các biện pháp trừng phạt nhằm vào Mỹ vẫn phản ánh sự cạnh tranh quyền lực trong hệ thống quốc tế hiện đại.

Trung Quốc: Đối thủ lớn trong cuộc chiến kinh tế

Trung Quốc là một trong những quốc gia hiếm hoi nhiều lần áp dụng biện pháp trừng phạt trực tiếp đối với các tổ chức và cá nhân Mỹ. Các động thái này thường xảy ra trong bối cảnh căng thẳng về thương mại, công nghệ hoặc vấn đề Đài Loan.

Bắc Kinh từng tuyên bố trừng phạt hàng loạt công ty quốc phòng Mỹ sau khi Washington phê duyệt các gói bán vũ khí cho Đài Loan.

Trong một số trường hợp, Trung Quốc áp đặt hạn chế đối với các công ty và giám đốc điều hành của Mỹ nhằm đáp trả các chính sách mà họ cho là can thiệp vào chủ quyền quốc gia.

Ngoài ra, khi Mỹ áp lệnh trừng phạt các quan chức Trung Quốc liên quan đến Hong Kong,Bắc Kinh cũng tuyên bố đáp trả bằng cách trừng phạt các quan chức, nghị sĩ và lãnh đạo tổ chức phi chính phủ của Mỹ.

Các biện pháp này cho thấy cuộc cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới không chỉ diễn ra trên mặt trận thương mại mà còn trong lĩnh vực chính trị và ngoại giao.

Trung Quốc là đối thủ kinh tế lớn nhất của Mỹ

Canada, Mexico và Liên minh châu Âu: Trả đũa thương mại

Không chỉ các đối thủ địa chính trị, nhiều đồng minh thân cận của Mỹ cũng từng áp dụng biện pháp trừng phạt hoặc trả đũa thương mại.

Khi chính quyền Mỹ áp đặt thuế nhập khẩu đối với thép và nhôm, Liên minh châu Âu đã phản ứng bằng cách áp thuế đối với nhiều sản phẩm biểu tượng của Mỹ như rượu bourbon, xe máy Harley Davidson và quần jean. Các biện pháp này có tổng giá trị hàng chục tỷ euro nhằm gây sức ép buộc Washington phải đàm phán.

Tương tự, Canada và Mexico cũng tuyên bố áp thuế trả đũa đối với nhiều mặt hàng xuất khẩu của Mỹ khi Washington áp đặt các mức thuế mới.

Những động thái này cho thấy ngay cả các đối tác chiến lược của Mỹ cũng sẵn sàng sử dụng công cụ kinh tế để bảo vệ lợi ích quốc gia khi xảy ra tranh chấp thương mại.

Các nước châu Phi: Biện pháp ngoại giao và hạn chế thị thực

Trong một số trường hợp, các quốc gia nhỏ hơn cũng áp dụng các biện pháp phản ứng đối với Mỹ. Năm 2026, Mali và Burkina Faso tuyên bố cấm công dân Mỹ nhập cảnh nhằm đáp trả chính sách hạn chế thị thực mà Washington áp dụng với công dân của họ.

Dù quy mô ảnh hưởng của các biện pháp này không lớn về kinh tế, chúng mang ý nghĩa chính trị quan trọng, thể hiện sự phản đối đối với chính sách đối ngoại của Mỹ.

Các nền kinh tế lớn khác: Đe dọa trừng phạt hoặc phản ứng

Ngoài những trường hợp đã thực hiện, nhiều quốc gia khác cũng từng đe dọa áp dụng biện pháp trừng phạt hoặc trả đũa đối với Mỹ.

Một số nước như Brazil, Nhật Bản, Ấn Độ và nhiều thành viên của Liên minh châu Âu đã cân nhắc các biện pháp trả đũa khi Mỹ áp đặt thuế quan mới đối với hàng hóa nhập khẩu.

Các biện pháp này thường bao gồm:

Áp thuế trả đũa đối với hàng hóa Mỹ

Hạn chế nhập khẩu một số sản phẩm

Trừng phạt các cá nhân hoặc doanh nghiệp Mỹ

Hạn chế thị thực hoặc hợp tác kinh tế

Tuy nhiên, do vị thế kinh tế và chính trị mạnh mẽ của Hoa Kỳ, nhiều quốc gia vẫn thận trọng trong việc áp dụng các biện pháp quá mạnh.

Vì sao Mỹ ít bị trừng phạt hơn?

Có ba nguyên nhân chính khiến các lệnh trừng phạt nhằm vào Mỹ ít phổ biến hơn so với chiều ngược lại.

Thứ nhất, sức mạnh kinh tế. Mỹ là nền kinh tế lớn nhất thế giới và là thị trường tiêu thụ quan trọng. Việc trừng phạt Mỹ có thể gây thiệt hại lớn cho chính quốc gia áp dụng.

Thứ hai, hệ thống tài chính toàn cầu. Đồng USD giữ vai trò trung tâm trong thương mại quốc tế, khiến nhiều nước khó áp dụng biện pháp kinh tế mạnh với Washington.

Thứ ba, mạng lưới đồng minh rộng. Mỹ có nhiều đối tác chiến lược, khiến các biện pháp trừng phạt tập thể nhằm vào nước này khó được hình thành.

Xu hướng mới trong quan hệ quốc tế

Dù vậy, trong bối cảnh thế giới ngày càng đa cực, xu hướng các quốc gia đáp trả Mỹ bằng biện pháp kinh tế đang gia tăng.

Các cuộc chiến thuế quan, trừng phạt công nghệ và hạn chế đầu tư đang trở thành công cụ cạnh tranh giữa các cường quốc.

Những tranh chấp này cho thấy trừng phạt kinh tế không còn là công cụ độc quyền của một quốc gia mà đã trở thành một phần của "cuộc chiến quyền lực mềm" trong thế kỷ XXI.

Nhiều quốc gia và khu vực trên thế giới từng áp dụng biện pháp trừng phạt hoặc trả đũa kinh tế đối với Mỹ, trong đó nổi bật là Trung Quốc, Liên minh châu Âu, Canada, Mexico và một số quốc gia khác.

Dù mức độ và quy mô khác nhau, các động thái này phản ánh sự phức tạp của quan hệ quốc tế hiện đại, nơi các quốc gia ngày càng sử dụng công cụ kinh tế để bảo vệ lợi ích và ảnh hưởng của mình trên trường toàn cầu.