Nhân lực an ninh mạng: “Mắt xích” quyết định của chuyển đổi số

Nguồn nhân lực an ninh mạng, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao có năng lực thực chiến, vẫn đang thiếu hụt.

Chuyển đổi số lan rộng, trở thành động lực tăng trưởng mới. Nhưng phía sau hạ tầng và công nghệ, nhân lực an ninh mạng mới là “mắt xích” quyết định, bảo đảm an toàn dữ liệu và duy trì sự vận hành ổn định của nền kinh tế số.

An ninh mạng: nền tảng của tiến trình số hóa

Chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ ở nhiều bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp, từng bước định hình lại phương thức vận hành của nền kinh tế. Từ quản trị công đến sản xuất, kinh doanh, dữ liệu và các nền tảng số ngày càng trở thành yếu tố cốt lõi, mở ra dư địa tăng trưởng mới.

Tuy nhiên, đi cùng với đó là những rủi ro an ninh mạng ngày càng phức tạp. Theo thống kê của Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, năm 2025, các hệ thống thông tin tại Việt Nam phải đối mặt với khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng. Dù số lượng giảm, nhưng mức độ tổn hại đối với doanh nghiệp lại tăng 46,15% so với năm trước, cho thấy xu hướng tấn công có chủ đích, khai thác sâu vào từng mục tiêu cụ thể.

Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết: bảo đảm an toàn thông tin phải đi trước một bước trong tiến trình chuyển đổi số. Nếu coi chuyển đổi số là động lực tăng trưởng, thì an ninh mạng chính là nền tảng bảo vệ động lực đó.

Một bước đi cụ thể là việc phát triển “Thao trường An ninh mạng Việt Nam” – môi trường phục vụ diễn tập, nghiên cứu và đào tạo. Không chỉ là hạ tầng kỹ thuật, đây còn là nơi thử nghiệm các kịch bản tấn công - phòng thủ, giúp các cơ quan, tổ chức nâng cao khả năng ứng phó trong thực tế.

Ở tầm chiến lược, mới đây, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Quyết định số 515/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Nâng cao năng lực hoạt động của lực lượng bảo vệ an ninh mạng quốc gia”. Đề án đặt mục tiêu xây dựng lực lượng tinh nhuệ, hiện đại, chủ động phòng ngừa, sẵn sàng ứng phó hiệu quả với mọi nguy cơ trên không gian mạng, bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu nằm trong nhóm 15 quốc gia dẫn đầu thế giới về Chỉ số an ninh mạng toàn cầu; đồng thời hình thành Trung tâm đào tạo khu vực về phòng, chống tội phạm mạng và an ninh mạng. Những định hướng này cho thấy an ninh mạng không chỉ là “lá chắn” bảo vệ, mà đang dần trở thành một năng lực nền tảng của quốc gia trong kỷ nguyên số.

Đào tạo “mắt xích” quyết định

Nếu công nghệ là lớp vỏ bảo vệ, thì con người chính là “lõi” của hệ thống an ninh mạng. Thực tế cho thấy nhiều sự cố không xuất phát từ lỗ hổng kỹ thuật, mà từ hạn chế về nhận thức, kỹ năng và quy trình vận hành.

Trong bối cảnh đó, đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ chuyên trách trở thành giải pháp then chốt. Chương trình “An ninh mạng cho chuyển đổi số” do Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) phối hợp với Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và Chuyên gia An ninh mạng Việt Nam (ViSecurity) vừa triển khai là một ví dụ cụ thể.

Theo ông Võ Xuân Hoài - Phó Giám đốc NIC, Chương trình đào tạo hướng tới việc trang bị tư duy quản trị rủi ro và năng lực triển khai thực tiễn cho đội ngũ cán bộ, qua đó góp phần nâng cao năng lực nội sinh về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Trong khi đó, ông Ngô Tuấn Anh - Chủ tịch Mạng lưới ViSecurity cho biết chương trình được thiết kế chuyên biệt cho đội ngũ phụ trách chuyển đổi số, tập trung nâng cao năng lực nhận diện, phòng ngừa và ứng phó với các mối đe dọa an ninh mạng hiện đại.

Điểm đáng chú ý là chương trình chú trọng thực hành. Các học viên trực tiếp tham gia các kịch bản tấn công - phòng thủ trên “Thao trường An ninh mạng Việt Nam”, được hướng dẫn bởi các chuyên gia và cập nhật các tiêu chuẩn, quy định mới nhất về an toàn thông tin.

Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở các khóa đào tạo riêng lẻ, bài toán nhân lực sẽ khó được giải quyết một cách căn cơ. Thực tế, phát triển nguồn nhân lực an ninh mạng đã được đặt trong một chiến lược tổng thể ở tầm quốc gia.

Theo Đề án được phê duyệt tại Quyết định số 515/QĐ-TTg, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu có ít nhất 10.000 chuyên gia an ninh mạng chuyên sâu, trong đó 20% đạt trình độ quốc tế. Đây không chỉ là mục tiêu về số lượng, mà còn là yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ theo chuẩn quốc tế.

Đáng chú ý, Đề án đặt ra yêu cầu chuẩn hóa năng lực khi 100% lực lượng chuyên trách và cán bộ trực tiếp vận hành các hệ thống thông tin quan trọng phải có chứng nhận đáp ứng yêu cầu kiến thức, kỹ năng chuyên sâu về an ninh mạng, đồng thời được cập nhật kiến thức ít nhất mỗi năm một lần. Điều này cho thấy chuyển đổi từ đào tạo đơn lẻ sang xây dựng chuẩn nghề nghiệp và cơ chế học tập liên tục.

Không chỉ tập trung vào đội ngũ chuyên trách, cách tiếp cận còn mở rộng ra toàn xã hội. Mục tiêu 90% người sử dụng Internet được tiếp cận các hoạt động nâng cao nhận thức, kỹ năng và công cụ bảo đảm an ninh mạng cho thấy mỗi cá nhân đều trở thành một “mắt xích” trong hệ thống bảo vệ.

Ở góc độ phát triển dài hạn, nhân lực an ninh mạng còn gắn với mục tiêu làm chủ công nghệ. Khi 70% các hệ thống thông tin quan trọng quốc gia được định hướng sử dụng sản phẩm “Make in Vietnam”, yêu cầu đặt ra không chỉ là vận hành an toàn, mà còn là năng lực tham gia phát triển, kiểm định và hoàn thiện các giải pháp công nghệ trong nước.

Như vậy, từ các chương trình đào tạo cụ thể đến chiến lược quốc gia, có thể thấy một sự chuyển dịch rõ nét: an ninh mạng không còn là “lớp bảo vệ phía sau”, mà trở thành một phần tích hợp ngay từ đầu trong tiến trình chuyển đổi số. Và trong cấu trúc đó, con người chính là yếu tố quyết định.

Chuyển đổi số mở ra cơ hội lớn, nhưng cũng kéo theo những rủi ro chưa từng có. Trong bối cảnh đó, an ninh mạng chỉ thực sự vững khi “mắt xích” con người đủ mạnh. Đầu tư cho đào tạo, chuẩn hóa kỹ năng và nâng cao năng lực nội sinh vì thế không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế số.
 

Thùy Liên