Nhận diện và khai thác hiệu quả tài nguyên di sản văn hóa

Trong thời đại số, khi thế giới đang diễn ra sự cạnh tranh giá trị và ảnh hưởng của công nghiệp văn hoá, thì việc nhận diện đầy đủ và khai thác hiệu quả tài nguyên văn hoá góp phần quan trọng định hình giá trị quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Trong năm 2025, có hai hiện tượng nổi bật cho thấy giá trị to lớn của việc kết nối, khai thác, phát huy các giá trị của các di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc của đất nước để tạo nên sự phát triển nhảy vọt của âm nhạc và điện ảnh Việt Nam với sự thu hút rất lớn khán thính giả trong và ngoài nước.

Trước hết, trên thị trường âm nhạc, đó là sự xuất hiện của MV “Bắc Bling” của Hòa Minzy gây bão trên mạng xã hội. Thành công của MV “Bắc Bling” mở ra một hướng đi mới, một niềm tin mới trong kết hợp các di sản âm nhạc dân tộc với âm nhạc hiện đại thế giới để chinh phục khán thính giả trong và ngoài nước, tạo nên một hiệu quả kinh tế cực lớn.

Sự xuất hiện của bộ phim “Mưa đỏ” cũng là một sự kiện điện ảnh làm bất ngờ nhiều người khi bộ phim của Điện ảnh Quân đội sản xuất tưởng chỉ để phục vụ nhiệm vụ chính trị lại thành bộ phim chiếm rạp lâu nhất và đạt doanh thu cao nhất mọi thời đại của điện ảnh Việt Nam. Đáng chú ý, trong năm 2025, bộ phim “Địa đạo: mặt trời trong bóng tối”, cũng là bộ phim về chiến tranh VN, về Địa đạo Củ Chi nổi tiếng, cũng đạt tới doanh thu 174 tỷ đồng.

Như vậy, di sản về chiến tranh vệ quốc với biết bao giá trị yêu nước và nhân văn chắc chắn là đề tài có thể tạo nên những bộ phim bom tấn ở lĩnh vực điện ảnh trong công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Đầu năm 2026 này, có sự kiện siêu vũ công Trung Quốc Dương Lệ Bình đem Kỳ quan múa dân gian hiện đại “Khổng Tước” sang biểu diễn ở Việt Nam với 4 suất diễn cháy vé (mặc dù giá vé cao chưa từng thấy ở VN, từ 5 triệu đến 20 triệu đồng) đã cho những người hoạt động văn hoá nghệ thuât VN một bài học lớn về xây dựng công nghiệp văn hoá từ các di sản văn hoá của dân tộc mình. Chính tình yêu và niềm tin không gì lay chuyển được của Dương Lệ Bình vào giá trị vô đối của các vũ điệu của dân tộc mình, dân tộc Bạch, một dân tộc thiểu số ở tỉnh Vân Nam, phía Tây Nam Trung Quốc, đã giúp Dương Lệ Bình phát triển, sáng tạo chúng kết hợp với công nghệ biểu diễn hiện đại tạo nên một tác phẩm múa có một không hai trong lịch sử múa thế giới: chỉ trong hơn 10 năm ra đời đã có gần 1000 xuất diễn thành công trên toàn cầu.

Trong nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành tháng 1/2026, ở phần mục tiêu chung đã ghi rõ: “Đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp văn hoá; hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp công nghiệp văn hoá, nghệ thuật sáng tạo. Xây dựng một số tập đoàn công nghiệp văn hoá, cụm, khu công nghiệp sáng tạo, tổ hợp sáng tạo văn hoá tầm cỡ quốc tế dựa trên nền tảng công nghệ cao và các mô hình kinh doanh đổi mới sáng tạo. Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hoá; xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hoá, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới”.

Không phải ngẫu nhiên mà Nghị quyết 80 luôn gắn chặt việc bảo tồn di sản văn hoá vật thể, phi vật thể của đất nước với việc xây dựng phát triển công nghiệp văn hoá.

Trong thời đại số, khi thế giới đang trong tiến trình xác lập trật tự mới với những chuyển biến nhanh, phức tạp chưa từng có, nổi bật là cạnh tranh giữa các nền văn hoá, trong đó có cạnh tranh giá trị và ảnh hưởng của công nghiệp văn hoá, việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa giá trị truyền thống với giá trị hiện đại, dân tộc với quốc tế, nhận diện đầy đủ và khai thác hiệu quả tài nguyên văn hoá, lấy di sản văn hoá là trung tâm và tài nguyên văn hoá số là thế mạnh, hướng đến việc bảo tồn, phát huy, phát triển bền vững các giá trị văn hoá dân tộc sẽ góp phần quan trọng phát triển toàn diện con người, đạo đức xã hội và phẩm cách quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Nguyễn Thế Khoa