Khắc phục triệt để “thẻ vàng” IUU: Siết quản lý, xử lý nghiêm vi phạm

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng vừa ký ban hành Công điện số 34/CĐ-TTg ngày 25/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Công điện được gửi tới Bộ trưởng các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Quốc phòng, Công an, Ngoại giao, Tư pháp, Khoa học và Công nghệ, Tài chính, Xây dựng, Công Thương, Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố ven biển có tàu cá.

Theo Công điện, sau đợt thanh tra lần thứ 5 của Ủy ban châu Âu (EC), công tác chống khai thác IUU đã có chuyển biến nhưng vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu gỡ cảnh báo “thẻ vàng”. Những bất cập nổi lên ở công tác phối hợp giữa các lực lượng, tiến độ xử lý tàu cá vi phạm, kiểm soát và truy xuất nguồn gốc nguyên liệu thủy sản nhập khẩu, cũng như việc thực thi pháp luật tại một số địa phương chưa nghiêm.

Nguyên nhân chủ yếu được xác định là do người đứng đầu một số bộ, ngành, địa phương chưa thực hiện đầy đủ, nghiêm túc và toàn diện các nhiệm vụ được giao. Trước thực trạng này, Thủ tướng yêu cầu tăng cường trách nhiệm người đứng đầu; nếu tiếp tục để xảy ra vi phạm sẽ phải chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ.

Về nhiệm vụ trọng tâm, Công điện nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý, trong đó khẩn trương trình ban hành Nghị định thay thế Nghị định số 38/2024/NĐ-CP về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, đồng thời rà soát toàn bộ hệ thống pháp luật ngành để bảo đảm chống khai thác IUU hiệu quả, hướng tới phát triển bền vững.

Trong quản lý đội tàu cá, Thủ tướng yêu cầu thực hiện tổng kiểm kê, phân loại tàu cá theo điều kiện hoạt động; cập nhật dữ liệu đồng bộ trên hệ thống nghề cá quốc gia và cơ sở dữ liệu dân cư; bảo đảm tất cả tàu cá đủ điều kiện được đăng ký, đăng kiểm, cấp phép và lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS).

Công tác theo dõi, kiểm soát hoạt động tàu cá được siết chặt với yêu cầu kiểm soát 100% tàu ra vào cảng, xuất nhập bến qua hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT); hoàn thiện các cơ sở dữ liệu và công cụ giám sát trong tháng 6/2026.

Về truy xuất nguồn gốc, Công điện yêu cầu bảo đảm 100% sản lượng thủy sản khai thác được bốc dỡ tại cảng theo quy định và kiểm soát chặt chẽ nguyên liệu nhập khẩu, đặc biệt qua container. Đồng thời, tiến hành rà soát toàn bộ hồ sơ các lô hàng cá cờ kiếm, cá ngừ xuất khẩu sang châu Âu từ năm 2024 đến nay.

Trong thực thi pháp luật, Thủ tướng yêu cầu mở đợt cao điểm tuần tra, kiểm soát, ngăn chặn tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; xử lý dứt điểm tàu “3 không”; điều tra, truy tố các vụ việc vi phạm theo quy định; triệt phá các đường dây môi giới đưa tàu cá khai thác trái phép, đặc biệt tại Khánh Hòa, Cần Thơ và An Giang.

Công điện cũng yêu cầu khẩn trương đưa ra xét xử các vụ án liên quan đến Công ty TNHH TH Nha Trang và Công ty TNHH Thịnh Hưng, bảo đảm tính nghiêm minh, răn đe của pháp luật.

Về tổ chức thực hiện, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao làm cơ quan thường trực, chủ trì hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra và tổng hợp báo cáo; các bộ, ngành, địa phương liên quan có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ, kịp thời xử lý khó khăn, vướng mắc, bảo đảm thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ được giao.

Thủ tướng yêu cầu các cơ quan, đơn vị thực hiện nghiêm chế độ báo cáo định kỳ, đồng thời tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm trách nhiệm các tổ chức, cá nhân không hoàn thành nhiệm vụ, quyết tâm gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU trong năm 2026.