Iran cảnh báo đáp trả nghiêm khắc nếu Hải quân Mỹ xuất hiện tại eo biển Hormuz

Việc Mỹ điều động tàu chiến tiến hành rà phá thủy lôi, cùng với những tuyên bố cứng rắn từ phía Iran, cho thấy căng thẳng giữa hai bên chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, bất chấp các nỗ lực ngoại giao đang được triển khai.

Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), ngày 11/4, Hải quân Mỹ đã điều hai tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường tới khu vực eo biển Hormuz nhằm thực hiện nhiệm vụ rà phá thủy lôi và thiết lập hành lang hàng hải an toàn. Động thái này được cho là nhằm khôi phục hoạt động vận tải biển qua tuyến đường huyết mạch đang bị gián đoạn nghiêm trọng.

Eo biển Hormuz, nằm giữa Iran và Oman, giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với kinh tế toàn cầu khi khoảng 20% lượng dầu mỏ thế giới được vận chuyển qua đây mỗi ngày. Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể gây ra tác động sâu rộng tới thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng quốc tế.

Phía Mỹ cáo buộc lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tiến hành rải thủy lôi nhằm cản trở hoạt động hàng hải. Trên cơ sở đó, Washington khẳng định việc triển khai tàu chiến là cần thiết để “làm sạch” khu vực, bảo đảm tự do lưu thông cho tàu dân sự và thương mại quốc tế.

Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy CENTCOM, cho biết Mỹ đang từng bước thiết lập một tuyến hàng hải an toàn mới và sẽ sớm công bố để các hãng vận tải yên tâm hoạt động. Đồng thời, Washington cũng dự kiến huy động thêm phương tiện không người lái và lực lượng hỗ trợ nhằm đẩy nhanh tiến độ rà phá thủy lôi.

Tuy nhiên, các động thái này đã vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ phía Iran. Lực lượng IRGC khẳng định vẫn kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz, đồng thời bác bỏ thông tin cho rằng tàu chiến Mỹ đã đi qua khu vực này.

Đáng chú ý, Tehran đưa ra cảnh báo cứng rắn rằng bất kỳ tàu quân sự nào tìm cách đi qua eo biển Hormuz sẽ phải đối mặt với “phản ứng mạnh mẽ” và bị “xử lý nghiêm khắc, dứt khoát”. Iran nhấn mạnh chỉ các tàu dân sự, trong những điều kiện cụ thể, mới được phép lưu thông qua tuyến đường này.

Lập trường này phản ánh rõ quan điểm của Iran khi coi eo biển Hormuz là khu vực có chủ quyền và lợi ích chiến lược đặc biệt quan trọng. Trong bối cảnh căng thẳng với Mỹ và các đồng minh vẫn diễn biến phức tạp, Tehran thể hiện quyết tâm duy trì quyền kiểm soát chặt chẽ đối với tuyến hàng hải này.

Song song với diễn biến trên thực địa, các nỗ lực ngoại giao giữa hai bên vẫn đang được triển khai. Các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Mỹ và Iran tại Islamabad (Pakistan) được đánh giá là những tiếp xúc cấp cao hiếm hoi trong nhiều thập niên.

Mặc dù có tín hiệu tích cực ban đầu, hai bên vẫn tồn tại nhiều bất đồng sâu sắc, đặc biệt liên quan đến quyền kiểm soát và cơ chế quản lý eo biển Hormuz. Đây được xem là nút thắt lớn nhất cản trở tiến trình hạ nhiệt căng thẳng.

Iran cảnh báo đáp trả nghiêm khắc nếu tàu Hải quân Mỹ xuất hiện tại eo biển Hormuz

Trước đó, Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời kéo dài hai tuần. Tuy nhiên, trên thực tế, hoạt động vận tải qua eo biển vẫn chưa thể khôi phục hoàn toàn. Lượng tàu thuyền qua lại giảm mạnh, trong khi nhiều hãng vận tải vẫn tỏ ra dè dặt do lo ngại rủi ro an ninh.

Việc Iran áp đặt các điều kiện kiểm soát nghiêm ngặt, thậm chí đề xuất thu phí đối với tàu thuyền đi qua, càng làm gia tăng tranh cãi. Mỹ và một số quốc gia phương Tây cho rằng các biện pháp này vi phạm nguyên tắc tự do hàng hải theo luật pháp quốc tế.

Trong bối cảnh đó, động thái điều tàu chiến của Mỹ không chỉ mang ý nghĩa quân sự mà còn là thông điệp chính trị nhằm khẳng định vai trò và ảnh hưởng của Washington tại Trung Đông, đồng thời trấn an các đồng minh phụ thuộc vào nguồn năng lượng từ khu vực.

Tuy nhiên, giới quan sát nhận định nguy cơ leo thang xung đột vẫn hiện hữu. Những tuyên bố cứng rắn từ cả hai phía, cùng với sự gia tăng hiện diện quân sự, có thể dẫn đến các va chạm ngoài ý muốn, làm tình hình thêm phức tạp.

Về dài hạn, việc bảo đảm an ninh và ổn định tại eo biển Hormuz không chỉ phụ thuộc vào các biện pháp quân sự, mà quan trọng hơn là khả năng đạt được các thỏa thuận bền vững thông qua đối thoại và tôn trọng luật pháp quốc tế.

Diễn biến hiện nay một lần nữa cho thấy tầm quan trọng chiến lược của eo biển Hormuz đối với hòa bình, ổn định khu vực cũng như toàn cầu. Đây không chỉ là vấn đề song phương giữa Mỹ và Iran, mà còn tác động trực tiếp tới an ninh năng lượng và trật tự kinh tế thế giới.

Trong bối cảnh đó, cộng đồng quốc tế tiếp tục kêu gọi các bên kiềm chế, tránh những hành động làm gia tăng căng thẳng, đồng thời thúc đẩy đối thoại nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình, ổn định lâu dài cho khu vực.