Già hóa dân số gây áp lực kép lên tăng trưởng và an sinh, đòi hỏi tái cấu trúc chính sách từ gốc

Chiều 28/4, tại Hội trường Hùng Vương, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tổ chức Hội thảo khoa học “Cơ sở lý luận, chính sách, kinh nghiệm trong nước và quốc tế về thích ứng với già hóa dân số”. Diễn đàn đặt ra yêu cầu không chỉ nhận diện xu thế, mà phải chuyển sang tư duy thiết kế chính sách chủ động trong bối cảnh Việt Nam già hóa nhanh.

Phát biểu khai mạc, Tiến sĩ Vũ Thanh Mai, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh: “Từ năm 2011, Việt Nam đã chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số. Đáng chú ý, quá trình này diễn ra với tốc độ nhanh trong khi điều kiện phát triển còn nhiều khó khăn. Điều đó đòi hỏi phải chủ động thích ứng, coi đây là một nội dung trọng yếu trong chiến lược phát triển nhanh và bền vững đất nước”.

Tiến sĩ Vũ Thanh Mai và Giám đốc bệnh viện Đa khoa Đức Giang tặng quà người bệnh

Đi sâu vào định hướng chính sách, Tiến sĩ Vũ Thanh Mai yêu cầu các tham luận “làm rõ mối quan hệ giữa già hóa dân số với chất lượng nguồn nhân lực, năng suất lao động và đổi mới mô hình tăng trưởng”, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu thay đổi cách tiếp cận: “Cần hoàn thiện tư duy và cách tiếp cận chính sách theo hướng chủ động thích ứng thay vì bị động ứng phó; đánh giá toàn diện các chủ trương, chính sách hiện hành, chỉ ra những điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực và tổ chức thực hiện”.

Theo nội dung đề dẫn của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Việt Nam đang chuyển nhanh từ “dân số vàng” sang “dân số già”, tạo áp lực trực tiếp lên hệ thống an sinh xã hội, thị trường lao động và tăng trưởng kinh tế. “Khi số lượng người cao tuổi gia tăng, nhu cầu chăm sóc sức khỏe, trợ giúp xã hội và bảo đảm thu nhập khi về già cũng tăng lên đáng kể, đồng thời tác động đến quy mô và chất lượng lực lượng lao động”, lãnh đạo Ban nhấn mạnh.

Từ góc độ hệ thống y tế, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Đình Tùng, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đức Giang nhận định: “Già hóa dân số không chỉ là vấn đề nhân khẩu học, mà là thách thức lớn đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe. Số lượng bệnh nhân cao tuổi gia tăng nhanh, đặc điểm bệnh lý phức tạp, nhiều bệnh mạn tính cùng tồn tại và nhu cầu chăm sóc dài hạn ngày càng lớn”.

Ông Đỗ Đình Tùng cho rằng, điều này đòi hỏi phải tái cấu trúc mô hình cung ứng dịch vụ y tế: “Cần phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi một cách toàn diện, từ dự phòng, khám chữa bệnh đến phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn; đồng thời tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chuyên ngành lão khoa, phát triển các mô hình chăm sóc cộng đồng và ứng dụng khoa học – công nghệ”.

Lãnh đạo Ban Tuyên giáo tặng hoa chúc mừng Hội thảo

Đáng chú ý, đại diện Bệnh viện Đa khoa Đức Giang đề xuất mô hình phối hợp giữa bệnh viện và chính quyền cơ sở trong chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng. “Việc kết nối chặt chẽ giữa bệnh viện tuyến trên với y tế cơ sở và chính quyền địa phương là giải pháp then chốt để thích ứng hiệu quả với già hóa dân số ngay từ cộng đồng”, ông nhấn mạnh.

Tại Hội thảo, nhiều ý kiến tham luận tập trung phân tích những khó khăn, thách thức đặt ra trong quá trình già hóa dân số tại Việt Nam, nhằm làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn, đề xuất các giải pháp chủ động thích ứng với xu thế già hóa dân số trong giai đoạn hiện nay.

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Đinh Hồng Phong nhấn mạn, trong những năm qua, thành phố Hà Nội đã triển khai nhiều chương trình gắn với các giải pháp đồng bộ, phù hợp với đặc thù đô thị, thích ứng với già hóa dân số.

Hiện, công tác thăm khám sức khỏe và chăm sóc người cao tuổi thời gian qua được quan tâm hơn, bảo đảm 100% người cao tuổi mắc bệnh được khám và điều trị. Tỷ lệ người cao tuổi được lập hồ sơ theo dõi, quản lý sức khỏe đạt trên 95%.

Tiến sĩ Vũ Thanh Mai - Phó Ban Tuyên giáo trung ương phát biểu chỉ đạo Hội thảo.

Cũng theo lãnh đạo Sở Y tế Hà Nội, già hóa dân số là xu thế tất yếu, vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra thách thức lớn đối với hệ thống y tế nói riêng và toàn xã hội nói chung. Trước những biến động nhanh và sâu trong cơ cấu dân số người cao tuổi, để hoàn thiện hệ thống chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý, chủ động thích ứng với già hóa dân số trong giai đoạn tới, Hà Nội đề xuất một số giải pháp trọng tâm:

Đó là, hoàn thiện khung chính sách theo hướng tích hợp liên ngành, bảo đảm sự gắn kết giữa y tế, an sinh xã hội và phát triển kinh tế; đồng thời cụ thể hóa các chính sách về chăm sóc dài hạn và thích ứng với xã hội già hóa.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Đình Tùng, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đức Giang phát biểu khai mạc.

Song song với đó, cần đổi mới phương thức quản lý theo hướng dựa trên dữ liệu, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong theo dõi, quản lý sức khỏe người cao tuổi và điều hành hệ thống dịch vụ; chú trọng phát triển mạng lưới dịch vụ chăm sóc người cao tuổi theo hướng đa dạng, lấy chăm sóc tại cộng đồng và tại nhà làm nền tảng kết hợp với hệ thống cơ sở chăm sóc chuyên nghiệp...

Kết luận hội thảo, Tiến sĩ Vũ Hồng Huy, Phó Vụ trưởng Vụ Y tế và Thể thao (Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương) khẳng định: “Già hóa dân số là xu thế toàn cầu, cần được tiếp cận theo quan điểm phát triển bền vững. Người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là nguồn lực quan trọng của xã hội”.

Các đại biểu tham dự Hội thảo.

Quang cảnh Hội thảo.

Từ các tham luận và ý kiến tại hội thảo, một định hướng rõ nét được xác lập: thích ứng với già hóa dân số không thể dừng ở các giải pháp kỹ thuật đơn lẻ, mà phải là quá trình tái cấu trúc toàn diện – từ tư duy chính sách, hệ thống an sinh, thị trường lao động đến mô hình y tế. Trong đó, chuyển đổi nhận thức, coi người cao tuổi là nguồn lực phát triển, chính là điểm tựa chiến lược cho giai đoạn tới.