Cuba và Mỹ liệu có thể hàn gắn tình hữu nghị?

Sau nhiều thập kỷ căng thẳng và đối đầu, việc hai quốc gia từng là "đối thủ lịch sử" từng bước cải thiện quan hệ không chỉ mang ý nghĩa song phương mà còn tạo ra tác động đáng kể đối với khu vực Mỹ Latinh cũng như cục diện quốc tế.

Quan hệ giữa Cuba và Mỹ từng trải qua một giai đoạn dài đối đầu kể từ sau Cách mạng Cuba năm 1959.

Việc Mỹ áp đặt lệnh cấm vận kinh tế đối với Cuba từ đầu những năm 1960 đã khiến mối quan hệ hai nước rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài. Trong suốt nhiều thập kỷ, khoảng cách về hệ tư tưởng, chính trị và lợi ích chiến lược khiến hai bên khó tìm được tiếng nói chung.

Tuy nhiên, lịch sử cũng cho thấy những thời điểm "tan băng" khi lãnh đạo hai nước nhận ra lợi ích của việc đối thoại và hợp tác.

Bước ngoặt đáng chú ý diễn ra vào năm 2014 khi hai bên tuyên bố bình thường hóa quan hệ ngoại giao sau hơn nửa thế kỷ gián đoạn.

Việc mở lại đại sứ quán tại thủ đô của nhau, cùng với các cuộc đối thoại cấp cao, đã tạo ra kỳ vọng lớn về một giai đoạn hợp tác mới.

Dù sau đó tiến trình này gặp nhiều trở ngại do thay đổi chính sách và tình hình chính trị nội bộ tại Mỹ, nhưng nền tảng đối thoại đã được thiết lập và vẫn tiếp tục được duy trì.

Gần đây những tín hiệu tích cực từ cả hai phía đang mở ra khả năng thúc đẩy quan hệ song phương theo hướng thực chất hơn.

Các cuộc trao đổi ngoại giao, hợp tác trong một số lĩnh vực nhân đạo, cũng như việc nới lỏng một số hạn chế liên quan đến đi lại và kiều hối cho thấy hai nước đang tìm cách giảm bớt căng thẳng và tăng cường tiếp xúc.

Đối với Cuba, việc cải thiện quan hệ với Mỹ mang ý nghĩa kinh tế và phát triển rất quan trọng.

Trong bối cảnh nền kinh tế Cuba đang phải đối mặt với nhiều thách thức như thiếu hụt nguồn cung, khó khăn về tài chính và áp lực từ cấm vận, việc mở rộng hợp tác với Mỹ có thể tạo thêm cơ hội cho thương mại, du lịch và đầu tư.

Mỹ vốn là thị trường lớn, có tiềm năng mang lại nguồn khách du lịch và nguồn vốn đáng kể nếu quan hệ hai nước được cải thiện sâu rộng hơn.

Cuba và Mỹ đang có chiều hướng đối thoại tích cực

Về phía Mỹ, việc thúc đẩy quan hệ với Cuba cũng mang lại nhiều lợi ích chiến lược.

Cuba nằm ở vị trí địa lý quan trọng tại vùng Caribe, chỉ cách bang Florida khoảng 150 km.

Một mối quan hệ ổn định với Havana có thể giúp Washington tăng cường ảnh hưởng tại khu vực Mỹ Latinh, đồng thời tạo điều kiện hợp tác trong các vấn đề chung như di cư, chống buôn lậu ma túy, bảo vệ môi trường biển và ứng phó thiên tai.

Bên cạnh yếu tố kinh tế và chiến lược, việc cải thiện quan hệ Cuba - Mỹ còn mang ý nghĩa nhân văn. Hàng triệu người Cuba sinh sống tại Mỹ vẫn duy trì mối liên hệ chặt chẽ với quê hương.

Các chính sách nới lỏng đi lại và kiều hối không chỉ góp phần cải thiện đời sống của người dân Cuba mà còn giúp tăng cường giao lưu văn hóa, xã hội giữa hai quốc gia.

Tuy nhiên, con đường hướng tới hợp tác toàn diện vẫn còn nhiều thách thức.

Lệnh cấm vận kinh tế của Mỹ đối với Cuba vẫn là rào cản lớn nhất. Nhiều biện pháp trừng phạt đã được luật hóa trong hệ thống pháp lý của Mỹ, khiến việc thay đổi không dễ dàng và phụ thuộc nhiều vào sự đồng thuận chính trị trong Quốc hội.

Đồng thời, sự khác biệt về hệ thống chính trị và quan điểm về nhân quyền cũng là những vấn đề thường xuyên được nêu ra trong các cuộc đối thoại song phương.

Ngoài ra, yếu tố chính trị nội bộ tại cả hai nước cũng có thể ảnh hưởng đến tiến trình cải thiện quan hệ.

Tại Mỹ, chính sách đối với Cuba thường thay đổi theo từng chính quyền, phản ánh sự khác biệt trong quan điểm giữa các đảng phái.

Trong khi đó, Cuba cũng phải cân nhắc giữa việc mở rộng hợp tác quốc tế và bảo đảm ổn định chính trị - xã hội trong nước.