Chọn ngành hay chọn trường: Đâu là ưu tiên số một?

Trong mùa tuyển sinh đại học 2026, nhiều chuyên gia nhấn mạnh việc hiểu rõ năng lực bản thân và định hướng đúng ngành học có ý nghĩa lâu dài hơn so với việc đặt nặng danh tiếng trường.

Những mốc thời gian thí sinh cần đặc biệt lưu ý

Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đang trong thời gian đăng ký dự thi chính thức. Hạn cuối kéo dài đến 17h ngày 5/5.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 diễn ra trong hai ngày 11 và 12/6, sớm hơn khoảng nửa tháng so với các năm trước.

Theo kế hoạch, từ ngày 17/6 đến 21/6, thí sinh thực hành đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển trên hệ thống.

Thí sinh đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển chính thức từ ngày 2/7 đến 17h ngày 14/7.

Thí sinh tìm hiểu thông tin tuyển sinh của trường đại học.

Năm nay, thí sinh được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng vào các chương trình đào tạo, các trường khác nhau và sắp xếp các nguyện vọng theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp. Trong đó, nguyện vọng 1 là thứ tự ưu tiên cao nhất. Các chương trình đào tạo giáo viên chỉ xét tuyển các nguyện vọng có thứ tự từ 1 đến 5.

Bên cạnh giới hạn nguyện vọng, quy chế tuyển sinh đại học năm nay có nhiều điểm mới quan trọng, thí sinh cần lưu ý, trong đó có quy định về nguồn tuyển. Thí sinh xét tuyển đại học phải có tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp THPT tương ứng tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm thi của môn Toán và Ngữ văn và một môn khác) đạt tối thiểu 15 theo thang điểm 30.

Với phương thức xét tuyển dựa trên kết quả học tập cấp THPT (học bạ), tổ hợp xét tuyển sử dụng điểm trung bình chung kết quả học tập 6 học kỳ (lớp 10, 11, 12) cấp THPT của tối thiểu 3 môn học trong đó bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn đóng góp tối thiểu 1/3 trọng số tính điểm xét trong tổ hợp xét tuyển.

Chọn đúng ngành là ưu tiên số một

Trong bối cảnh công nghệ số phát triển nhanh với nhiều ngành mới như AI, khoa học dữ liệu, thương mại điện tử hay truyền thông số, cơ hội mở rộng nhưng việc định hướng của thí sinh cũng trở nên khó khăn hơn.

PGS.TS Nguyễn Hữu Cương, Hiệu trưởng Trường Đại học Phương Đông cho rằng, mục tiêu cốt lõi không phải là chọn trường mà là chọn đúng ngành. Khi người học hiểu rõ bản thân, có nhận thức đúng về ngành nghề và trải nghiệm thực tế, khả năng đưa ra quyết định phù hợp sẽ cao hơn.

Việc chọn sai ngành không chỉ gây lãng phí thời gian, chi phí mà còn ảnh hưởng đến tâm lý người học. Thực tế cho thấy, sau mỗi mùa tuyển sinh, vẫn có một tỷ lệ không nhỏ thí sinh trúng tuyển nhưng không nhập học. Năm 2025, con số này lên tới 19,1%, phản ánh “độ vênh” trong công tác định hướng nghề nghiệp.

Một bộ phận học sinh hiện vẫn tiếp cận thông tin một cách thụ động hoặc chịu ảnh hưởng lớn từ gia đình, dẫn đến lựa chọn thiếu phù hợp. Với những sinh viên đã lỡ chọn sai ngành, PGS.TS Nguyễn Hữu Cương khuyến nghị, các em cần chủ động nhìn nhận vấn đề và mạnh dạn thay đổi; đồng thời nên chia sẻ với gia đình, thầy cô để tìm giải pháp phù hợp.

Ở góc độ tuyển sinh, TS Vũ Văn Ngọc, Viện trưởng Viện Đào tạo Tiên tiến, Chất lượng cao và POHE, Đại học Kinh tế Quốc dân lưu ý thí sinh nên lựa chọn, cân nhắc kỹ khi lựa chọn nguyện vọng.

Nếu lựa chọn không chính xác, thí sinh rất có thể rơi vào trường hợp với mức điểm của mình thì có thể đỗ ngành mình mong muốn nhưng cuối cùng lại không đỗ bất kỳ nguyện vọng nào.Vì vậy các em nên phân bổ nguyện vọng theo mức độ từ phù hợp đến an toàn để đạt được mục tiêu mong muốn.

Nguyễn Hoài