Tổng thống Donald Trump muốn Mỹ hàn gắn quan hệ với Triều Tiên

Nếu diễn ra, đây sẽ là sự nối lại ngoại giao cấp cao Mỹ - Triều sau các cuộc tiếp xúc trực tiếp trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump.

Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng không chỉ là hai nhà lãnh đạo có gặp nhau hay không, mà là một cuộc gặp mới có thể mang lại điều Washington mong muốn đến đâu, trong bối cảnh cán cân chiến lược trên bán đảo Triều Tiên đã thay đổi sâu sắc so với năm 2018 - 2019.

Từ Singapore, Hà Nội đến một cơ hội đối thoại mới

Trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên, ông Donald Trump đã thực hiện một bước đi chưa từng có khi trực tiếp gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un. Cuộc gặp tại Singapore tháng 6-2018 mở ra hy vọng về một bước ngoặt trên bán đảo Triều Tiên.

Hai bên nhất trí hướng tới xây dựng quan hệ mới, thiết lập một nền hòa bình lâu dài trên bán đảo và hướng tới phi hạt nhân hóa.

Sau Singapore là Hội nghị cấp cao Mỹ - Triều tại Hà Nội tháng 2-2019. Tuy nhiên, khác với kỳ vọng ban đầu, hội nghị kết thúc mà không đạt được thỏa thuận. Những bất đồng căn bản về phạm vi phi hạt nhân hóa, lộ trình dỡ bỏ trừng phạt và cơ chế bảo đảm an ninh không thể được thu hẹp.

Ông Trump và ông Kim sau đó còn gặp nhau tại Khu phi quân sự liên Triều vào tháng 6-2019. Vì vậy, xét theo số lần hai nhà lãnh đạo trực tiếp gặp mặt, một cuộc gặp mới thực tế sẽ là lần gặp trực tiếp thứ tư, mặc dù nếu chỉ tính các hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều chính thức thì Singapore và Hà Nội là hai cuộc cấp cao nổi bật nhất.

Điều đáng chú ý là sau những cuộc gặp mang tính lịch sử ấy, mục tiêu căn bản của Mỹ vẫn chưa đạt được.

Reuters đánh giá tiến trình ngoại giao trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump cuối cùng không ngăn được Bình Nhưỡng tiếp tục phát triển năng lực tên lửa và hạt nhân.

Bởi vậy, nếu ông Trump và ông Kim Jong Un ngồi lại với nhau trong năm 2026, hai bên sẽ bước vào bàn đàm phán trong một hoàn cảnh rất khác.

Điều Washington mong muốn là gì?

Mục tiêu chính thức, lâu dài của Washington vẫn là phi hạt nhân hóa Triều Tiên. Trong tuyên bố chung Mỹ - Hàn Quốc tháng 11-2025, Tổng thống Trump và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung tái khẳng định cam kết đối với việc phi hạt nhân hóa hoàn toàn Triều Tiên, đồng thời nhất trí tiếp tục hướng tới thực hiện Tuyên bố chung Singapore năm 2018.

Tháng 5-2026, sau cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Nhà Trắng cũng cho biết hai nhà lãnh đạo xác nhận mục tiêu chung về phi hạt nhân hóa Triều Tiên.

Nhưng xét từ thực tế hiện nay, mục tiêu của Washington có thể phải được nhìn nhận ở nhiều tầng nấc. Mục tiêu cao nhất vẫn là buộc Triều Tiên từ bỏ chương trình vũ khí hạt nhân.

Song trong điều kiện Bình Nhưỡng đã phát triển đáng kể năng lực hạt nhân và tên lửa, một mục tiêu thực tế hơn đối với Mỹ có thể là ngăn chương trình này tiếp tục mở rộng; hạn chế thử hạt nhân và tên lửa đạn đạo xuyên lục địa; thiết lập các cơ chế quản lý khủng hoảng; giảm nguy cơ tính toán sai lầm dẫn tới xung đột quân sự.

Washington cũng có lợi ích trong việc hạn chế sự phát triển ngày càng sâu của quan hệ Nga - Triều Tiên. Đây là một biến số mới mà ông Trump không phải đối mặt ở mức độ tương tự trong các cuộc gặp năm 2018 - 2019.

Quan hệ Bình Nhưỡng - Moscow hiện đã vượt xa khuôn khổ quan hệ chính trị thông thường. Nga và Triều Tiên ký Hiệp ước Đối tác chiến lược toàn diện năm 2024, trong đó có nội dung hỗ trợ phòng thủ lẫn nhau.

Reuters cho biết quan hệ ngoại giao và quân sự giữa hai nước phát triển nhanh chóng, trong đó binh sĩ Triều Tiên đã tham chiến cùng lực lượng Nga.

Chính vì vậy, một cuộc gặp Trump - Kim còn có thể được Washington coi là phương tiện nhằm tạo thêm không gian chiến lược, qua đó giảm mức độ phụ thuộc của Bình Nhưỡng vào Moscow.

Những tín hiệu "dọn đường" từ Washington

Một diễn biến đáng chú ý xảy ra ngày 16-8-2026, khi Tổng thống Trump chỉ thị Lầu Năm Góc giảm đáng kể quy mô tập trận quân sự chung với Hàn Quốc. Ông viện dẫn chi phí của các cuộc tập trận, đồng thời nhấn mạnh mối quan hệ cá nhân tốt đẹp của mình với ông Kim Jong Un.

Sau đó, Mỹ và Hàn Quốc nhất trí rút ngắn và thu hẹp cuộc tập trận Ulchi Freedom Shield. Theo Reuters, thời gian tập trận được giảm từ 11 ngày xuống còn 5 ngày và một số nội dung thực địa được hủy bỏ hoặc chuyển sang mô phỏng.

Động thái này gợi nhớ thời kỳ sau Hội nghị Singapore năm 2018, khi ông Trump từng đình chỉ một số cuộc tập trận Mỹ - Hàn với lập luận rằng chúng tốn kém và có tính khiêu khích.

Ở một góc độ nhất định, Washington dường như muốn gửi tới Bình Nhưỡng thông điệp: cánh cửa đối thoại vẫn mở.

Đáng chú ý, mặc dù Triều Tiên tiếp tục chỉ trích các cuộc tập trận Mỹ - Hàn, những phản ứng gần đây không tập trung công kích cá nhân ông Trump.

Một số nhà quan sát coi đây là tín hiệu cho thấy Bình Nhưỡng chưa hoàn toàn đóng cửa đối với khả năng đối thoại trực tiếp với Tổng thống Mỹ.

Hàn Quốc cũng hy vọng việc giảm tập trận có thể tạo điều kiện khôi phục ngoại giao Mỹ - Triều.

Chính quyền Tổng thống Lee Jae Myung đang chủ trương giảm căng thẳng liên Triều và tìm kiếm các biện pháp xây dựng hòa bình lâu dài trên bán đảo.

Như vậy, một số điều kiện chính trị ban đầu cho một cuộc gặp mới đang dần hình thành.

Tổng thống Mỹ đang muốn hàn gắn quan hệ với Triều Tiên

Nhưng Triều Tiên năm 2026 không còn là Triều Tiên năm 2018

Đây chính là thách thức lớn nhất đối với ông Trump. Năm 2018, Triều Tiên đang chịu sức ép rất lớn từ các biện pháp trừng phạt quốc tế và tương đối cô lập. Bình Nhưỡng có động lực đáng kể để tìm kiếm một thỏa thuận với Washington nhằm phá thế bao vây, tranh thủ dỡ bỏ trừng phạt và mở rộng không gian đối ngoại.

Năm 2026, tình hình đã khác, Triều Tiên tiếp tục phát triển năng lực hạt nhân, tên lửa và vũ khí thông thường.

Quan hệ với Nga trở thành một trụ cột chiến lược mới. Quan hệ với Trung Quốc vẫn giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Điều đó làm giảm đáng kể sức ép buộc Bình Nhưỡng phải đạt thỏa thuận với Mỹ bằng mọi giá.

Quan trọng hơn, lập trường của Triều Tiên về hạt nhân đã trở nên cứng rắn hơn. Tại Đại hội đồng Liên hợp quốc tháng 9-2025, đại diện Triều Tiên tuyên bố nước này sẽ không từ bỏ chương trình hạt nhân và coi việc yêu cầu Bình Nhưỡng phi hạt nhân hóa tương đương với yêu cầu từ bỏ chủ quyền và quyền tồn tại.

Trước đó, ông Kim Jong Un cũng phát tín hiệu rằng đối thoại với Mỹ có thể được xem xét nếu Washington từ bỏ yêu cầu Triều Tiên phải từ bỏ vũ khí hạt nhân.

Đây là mâu thuẫn căn bản. Mỹ muốn đàm phán để tiến tới phi hạt nhân hóa, trong khi Triều Tiên có thể muốn đàm phán trên cơ sở được thừa nhận trên thực tế là một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân.

Khoảng cách ấy lớn hơn nhiều so với vấn đề lựa chọn địa điểm hay thời gian tổ chức một hội nghị thượng đỉnh.

Ngoại giao cá nhân: lợi thế nhưng cũng có giới hạn

Ông Trump nhiều lần thể hiện niềm tin vào ngoại giao trực tiếp giữa các nhà lãnh đạo. Với vấn đề Triều Tiên, cách tiếp cận này từng tạo ra một kết quả không thể phủ nhận: đưa Tổng thống Mỹ đương nhiệm và nhà lãnh đạo Triều Tiên ngồi cùng bàn đàm phán.

Trong quan hệ quốc tế, nhất là giữa những quốc gia thiếu lòng tin chiến lược sâu sắc, vai trò cá nhân của nhà lãnh đạo đôi khi có thể phá vỡ bế tắc mà các kênh ngoại giao truyền thống khó vượt qua.

Nếu gặp lại ông Kim, ông Trump có thể tận dụng quan hệ cá nhân đã được thiết lập để khôi phục kênh trao đổi cấp cao, giảm nguy cơ đối đầu, tạo khuôn khổ cho các cuộc đàm phán cấp chuyên viên và tìm kiếm một thỏa thuận từng bước.

Tuy nhiên, kinh nghiệm Hà Nội năm 2019 cũng cho thấy giới hạn của ngoại giao thượng đỉnh. Quan hệ cá nhân tốt đẹp không thể tự động giải quyết những khác biệt về lợi ích chiến lược. Khi hai bên chưa thống nhất được khái niệm phi hạt nhân hóa, mức độ dỡ bỏ trừng phạt, trình tự thực hiện và cơ chế kiểm chứng, thiện chí của hai nhà lãnh đạo không đủ để tạo ra một thỏa thuận bền vững.

Do đó, nếu cuộc gặp mới chỉ nhằm tạo nên một sự kiện ngoại giao gây chú ý nhưng không được chuẩn bị kỹ ở cấp chuyên viên, nguy cơ lặp lại kịch bản Hà Nội vẫn tồn tại.

Mỹ có thể phải thay đổi cách tiếp cận

Nếu Washington tiếp tục đặt mục tiêu Triều Tiên phải nhanh chóng từ bỏ toàn bộ kho vũ khí hạt nhân trước khi nhận được những lợi ích đáng kể, khả năng đạt đột phá là rất thấp.

Một cách tiếp cận thực tế hơn có thể là chia tiến trình thành nhiều bước. Trước hết là ngăn tình hình tiếp tục xấu đi: thiết lập đường dây liên lạc, hạn chế các hành động quân sự có nguy cơ gây hiểu lầm và khôi phục đối thoại thường xuyên.

Tiếp theo có thể hướng tới một thỏa thuận đóng băng hoặc hạn chế một số hoạt động hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên để đổi lấy những biện pháp tương ứng từ phía Mỹ. Các bước tiếp theo mới có thể bao gồm kiểm chứng, cắt giảm một phần năng lực hạt nhân, điều chỉnh trừng phạt và xây dựng cơ chế hòa bình trên bán đảo.

Cách tiếp cận này không đồng nghĩa với việc Mỹ công nhận Triều Tiên là quốc gia hạt nhân. Đó có thể được coi là giải pháp quản trị rủi ro trong giai đoạn chưa thể đạt mục tiêu cuối cùng.

Bài toán khó về đồng minh

Một thách thức khác đối với ông Trump là phải bảo đảm rằng việc tiếp cận Bình Nhưỡng không gây tổn hại tới lòng tin của các đồng minh.

Mỹ hiện duy trì khoảng 28.500 quân tại Hàn Quốc. Reuters cho biết việc ông Trump nhiều lần đặt vấn đề chi phí quân Mỹ đồn trú và giảm quy mô tập trận đã làm xuất hiện những tranh luận tại Seoul về mức độ ổn định của cam kết an ninh Mỹ.

Nếu Washington nhượng bộ quá nhiều để đổi lấy một cuộc gặp với Bình Nhưỡng, Hàn Quốc và Nhật Bản có thể lo ngại lợi ích an ninh của mình bị đặt sau ưu tiên ngoại giao của Mỹ.

Ngược lại, nếu Mỹ không đưa ra bất kỳ nhượng bộ nào, ông Kim Jong Un lại không có nhiều động lực để quay trở lại bàn đàm phán.

Đây chính là thế lưỡng nan của Washington: vừa phải tạo động lực đủ lớn cho Bình Nhưỡng đối thoại, vừa duy trì năng lực răn đe và niềm tin của đồng minh.

Liệu cuộc gặp mới có mang lại điều Mỹ mong muốn?

Nếu điều Mỹ mong muốn là Triều Tiên nhanh chóng từ bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân, câu trả lời trong điều kiện hiện nay nhiều khả năng là rất khó.

Triều Tiên đã có vị thế chiến lược mạnh hơn, năng lực quân sự lớn hơn và quan hệ với Nga sâu sắc hơn so với thời điểm Hội nghị Singapore. Bình Nhưỡng vì thế có nhiều lựa chọn hơn và ít chịu áp lực phải chấp nhận những điều kiện của Washington.

Nhưng nếu mục tiêu của Mỹ được xác định thực tế hơn - ngăn chương trình hạt nhân Triều Tiên tiếp tục mở rộng, hạn chế thử tên lửa chiến lược, thiết lập cơ chế kiểm soát khủng hoảng, giảm nguy cơ xung đột và từng bước đưa Bình Nhưỡng trở lại tiến trình ngoại giao - thì một cuộc gặp Trump - Kim vẫn có giá trị.

Thậm chí, trong bối cảnh quan hệ Nga - Triều ngày càng sâu sắc, việc Washington khôi phục kênh tiếp xúc trực tiếp với Bình Nhưỡng còn có ý nghĩa rộng hơn bài toán hạt nhân.

Cân đối thoại, nhưng không nên kỳ vọng vào một "phép màu ngoại giao"

Bán đảo Triều Tiên là một trong những điểm nóng an ninh phức tạp nhất thế giới. Hơn bảy thập niên sau Chiến tranh Triều Tiên, một hiệp định hòa bình chính thức vẫn chưa được ký kết.

Vấn đề hạt nhân, tên lửa, trừng phạt, tập trận quân sự, liên minh Mỹ - Hàn - Nhật và quan hệ giữa Triều Tiên với Trung Quốc, Nga đan xen thành một bài toán chiến lược nhiều tầng nấc.

Bởi vậy, không một cuộc gặp thượng đỉnh nào có thể giải quyết toàn bộ những vấn đề ấy.

Giá trị lớn nhất của một cuộc gặp Trump - Kim mới, nếu diễn ra, trước hết nằm ở khả năng ngăn vòng xoáy đối đầu tiếp tục gia tăng và khôi phục đối thoại. Từ đối thoại mới có thể hình thành lòng tin; từ những bước đi nhỏ mới có thể tạo điều kiện cho những thỏa thuận lớn hơn.

Thực tế từ Singapore và Hà Nội đã chỉ ra rằng những cái bắt tay lịch sử có thể mở cánh cửa hòa bình, nhưng để bước qua cánh cửa đó cần một quá trình đàm phán kiên trì, thực chất và có cơ chế thực hiện rõ ràng.

Đối với Washington, thách thức hiện nay vì thế không phải chỉ là thuyết phục ông Kim Jong Un gặp ông Trump thêm một lần nữa. Khó hơn nhiều là xác định hai bên sẽ đàm phán về điều gì, đổi lấy điều gì và mục tiêu nào có thể thực hiện được trong điều kiện chiến lược mới.

Nếu Mỹ tiếp tục coi phi hạt nhân hóa hoàn toàn và nhanh chóng là điều kiện gần như tiên quyết, triển vọng tạo ra bước đột phá sẽ rất hạn chế.

Nhưng nếu Washington kết hợp mục tiêu dài hạn với một lộ trình từng bước, đặt ưu tiên trước mắt vào kiểm soát rủi ro hạt nhân, hạn chế chạy đua vũ trang và xây dựng cơ chế hòa bình, một cuộc gặp mới có thể mở ra không gian ngoại giao đáng kể.

Hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên không chỉ liên quan tới Mỹ, Triều Tiên hay Hàn Quốc mà gắn với lợi ích chung của khu vực châu Á - Thái Bình Dương và cộng đồng quốc tế.

Trong một thế giới đang phải đối mặt với nhiều điểm nóng và nguy cơ xung đột, mọi nỗ lực đối thoại chân thành, tôn trọng lợi ích chính đáng của các bên và tuân thủ luật pháp quốc tế đều cần được khuyến khích.

Cuộc gặp Trump - Kim, nếu trở thành hiện thực, vì thế khó có thể lập tức đem lại toàn bộ những gì Washington mong muốn.

Nhưng nếu được chuẩn bị thận trọng và đặt trên nền tảng những mục tiêu khả thi, nó có thể làm được một việc không kém phần quan trọng: đưa các bên từ đối đầu trở lại đối thoại, từ nguy cơ mất kiểm soát trở lại con đường tìm kiếm giải pháp chính trị cho một bán đảo Triều Tiên hòa bình, ổn định và không còn bị phủ bóng bởi nguy cơ chiến tranh.