Ngăn chặn hành vi lợi dụng trí tuệ nhân tạo AI để lan truyền tin giả, xuyên tạc sự thật

Trong thời đại chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo đang trở thành một trong những thành tựu quan trọng của khoa học - công nghệ hiện đại. AI được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất, giáo dục, y tế, truyền thông, quốc phòng, an ninh và quản trị xã hội.

Công nghệ này góp phần nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, mở ra nhiều cơ hội phát triển cho mỗi quốc gia.

Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực,Al cũng đang bị một số đối tượng lợi dụng để tạo dựng hình ảnh, âm thanh, video giả mạo nhằm phát tán thông tin sai sự thật,vu khống, bôi nhọ cá nhân, gây hoang mang dư luận và chống phá đất nước.

Đáng chú ý, thời gian qua, các cơ quan chức năng đã nhiều lần cảnh báo về tình trạng một số đối tượng ở nước ngoài lợi dụng không gian mạng và các nền tảng truyền thông số để phát tán thông tin sai lệch về tình hình Việt Nam.

Trong đó, Nguyễn Văn Đài, người hiện đang cư trú tại Đức, đã bị Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội xét xử và tuyên phạt 17 năm tù vào ngày 31-12-2025 về hành vi làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu nhằm chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam.

Theo cáo trạng và bản án sơ thẩm được công bố, từ tháng 7 đến tháng 11-2025, Nguyễn Văn Đài đã sử dụng nhiều tài khoản và kênh truyền thông trên mạng xã hội để đăng tải, phát tán các bài viết, video bị cơ quan tố tụng xác định có nội dung xuyên tạc, bịa đặt, gây hoang mang trong dư luận và chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam.

Trong bối cảnh công nghệ Al và kỹ thuật số phát triển mạnh mẽ, các cơ quan chức năng cho rằng nguy cơ xuất hiện các sản phẩm thông tin giả, hình ảnh và video bị chỉnh sửa bằng công nghệ hiện đại ngày càng gia tăng, đòi hỏi người dân phải nâng cao cảnh giác, chủ động kiểm chứng thông tin trước khi tiếp nhận và chia sẻ trên không gian mạng.

Một trong những biểu hiện đáng lo ngại hiện nay là tình trạng sử dụng công nghệ AI để ghép mặt, dựng ảnh, tạo video hoặc giả giọng nói của người khác.

Những sản phẩm này thường được thiết kế tinh vi, có hình thức giống thật, dễ đánh lừa người xem nếu không có kỹ năng kiểm chứng.

Chỉ trong thời gian ngắn, một bức ảnh giả, một đoạn video cắt ghép hoặc một nội dung bịa đặt có thể bị phát tán rộng rãi trên mạng xã hội, kéo theo nhiều bình luận tiêu cực, gây tổn hại đến uy tín, danh dự của cá nhân, tổ chức và làm nhiễu loạn môi trường thông tin.

Thực tế cho thấy, các thế lực xấu, phần tử cơ hội chính trị và một số cá nhân có động cơ không trong sáng thường lợi dụng không gian mạng để phát tán thông tin xuyên tạc.

Trước đây, họ chủ yếu sử dụng thủ đoạn cắt ghép văn bản, xuyên tạc phát ngôn, bóp méo hình ảnh. Nay, với sự hỗ trợ của Al, các thủ đoạn này trở nên tinh vi hơn, khó nhận diện hơn và có khả năng gây tác động mạnh hơn.

Việc tạo dựng một hình ảnh giả, một video giả hoặc một đoạn âm thanh giả không còn đòi hỏi kỹ thuật quá phức tạp. Chỉ cần một số phần mềm phổ biến, các đối tượng xấu có thể dựng nên những nội dung sai lệch để đánh vào tâm lý tò mò, hoài nghi hoặc bức xúc của một bộ phận người dùng mạng.

Đáng chú ý, một số kênh thông tin trên mạng xã hội, trong đó có những kênh do các cá nhân ở nước ngoài điều hành, thường xuyên khai thác các vấn đề nhạy cảm, thổi phồng sự việc, gán ghép hình ảnh và đưa ra những nhận định thiếu căn cứ nhằm hạ thấp uy tín của cá nhân, tổ chức, cơ quan nhà nước.

Các nội dung này thường được trình bày dưới vỏ bọc "phản biện", "đấu tranh cho sự thật" hoặc "tiết lộ thông tin nội bộ", nhưng thực chất là gieo rắc hoài nghi, kích động tâm lý chống đối, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ.

Ảnh minh họa

Trong môi trường truyền thông hiện đại, tin giả nguy hiểm không chỉ bởi nội dung sai sự thật, mà còn bởi tốc độ lan truyền rất nhanh. Một thông tin bịa đặt nếu được chia sẻ hàng nghìn, hàng vạn lần có thể tạo ra cảm giác như đó là sự thật.

Khi tâm lý đám đông bị kích động, nhiều người chưa kịp kiểm chứng đã vội tin, vội chia sẻ, vô tình trở thành mắt xích tiếp tay cho tin giả. Đây chính là điều mà các đối tượng xấu lợi dụng để mở rộng phạm vi tác động của các chiến dịch xuyên tạc.

Hành vi dùng AI để tạo dựng hình ảnh giả, video giả nhằm vu khống cá nhân hoặc chống phá đất nước cần được nhận diện là một nguy cơ mới đối với an ninh thông tin.

Nó không chỉ xâm phạm quyền nhân thân, danh dự, uy tín của công dân mà còn có thể tác động đến ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Nếu không được ngăn chặn kịp thời, những sản phẩm giả mạo này có thể trở thành công cụ để kích động mâu thuẫn, chia rẽ nội bộ, làm sai lệch nhận thức xã hội và gây bất ổn trên không gian mạng.

Đấu tranh với hành vi lợi dụng AI để xuyên tạc, chống phá không phải là chống lại công nghệ. Ngược lại, đây là yêu cầu để công nghệ phát triển lành mạnh, phục vụ con người và xã hội.

Al cần được khuyến khích ứng dụng trong những lĩnh vực tích cực như giáo dục, y tế, sản xuất, nghiên cứu khoa học, bảo vệ môi trường, cải cách hành chính và truyền thông sáng tạo. Nhưng mọi hành vi lợi dụng Al để lừa đảo, bôi nhọ, vu khống, gây chia rẽ xã hội đều phải bị lên án và xử lý.

Trong cuộc đấu tranh này, sự tỉnh táo của người dân là tuyến phòng thủ quan trọng. Mỗi cú nhấp chuột chia sẻ một nội dung sai sự thật có thể gây hậu quả lớn hơn nhiều so với suy nghĩ ban đầu.

Vì vậy, văn hóa sử dụng mạng xã hội cần được xây dựng trên nền tảng trách nhiệm, tôn trọng sự thật và thượng tôn pháp luật.

Không chia sẻ tin giả, không cổ vũ cho các nội dung bôi nhọ, không biến mình thành công cụ lan truyền thông tin độc hại chính là hành động thiết thực để bảo vệ môi trường thông tin lành manh.

Trí tuệ nhân tạo là thành tựu của nhân loại, nhưng sử dụng AI như thế nào phụ thuộc vào ý thức và trách nhiệm của con người.

Trong bối cảnh các thủ đoạn xuyên tạc ngày càng tinh vi, việc chủ động phòng ngừa, nhận diện và ngăn chặn hành vi lợi dụng AI để tạo dựng thông tin giả là nhiệm vụ cấp bách.

Đó không chỉ là yêu cầu của công tác bảo vệ an ninh mạng, mà còn là trách nhiệm chung nhằm bảo vệ sự thật, bảo vệ danh dự con người, bảo vệ ổn định xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân vào sự phát triển của đất nước.