Máy tính Thánh Gióng lên tiếng sau vụ án ở Phú Thọ, khẳng định hành trình Make in Vietnam

Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy chiến lược Make in Vietnam, phát triển công nghiệp công nghệ số và nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ, câu chuyện không còn dừng ở việc sản xuất được bao nhiêu thiết bị, mà là làm thế nào để doanh nghiệp Việt từng bước làm chủ công nghệ, gia tăng hàm lượng giá trị trong nước và xây dựng những thương hiệu đủ sức cạnh tranh trên thị trường khu vực và quốc tế.

Là một trong những doanh nghiệp theo đuổi lĩnh vực sản xuất máy tính thương hiệu Việt từ năm 2004, Công ty Cổ phần Truyền thông và Máy tính Thánh Gióng đã có hơn hai thập kỷ phát triển với định hướng xây dựng các sản phẩm Make in Vietnam phục vụ giáo dục, cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Thời gian gần đây, sau khi Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ khởi tố vụ án, khởi tố bị can liên quan đến hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với phần mềm máy tính tại một số đơn vị, trong đó có những đơn vị sử dụng máy tính mang thương hiệu Thánh Gióng, doanh nghiệp cũng trở thành một trong những cái tên được dư luận quan tâm. Theo thông tin được cơ quan chức năng công bố đến thời điểm hiện nay, Thánh Gióng được xác định là đơn vị cung cấp phần cứng và không thuộc nhóm bị khởi tố trong vụ án. Đây cũng là nội dung được CEO doanh nghiệp dành thời gian trao đổi trong cuộc phỏng vấn này.

Ông Lại Hoàng Dương, Founder kiêm CEO Công ty Cổ phần Truyền thông và Máy tính Thánh Gióng

Trao đổi với Tạp chí Việt Mỹ, ông Lại Hoàng Dương, Founder kiêm CEO Công ty Cổ phần Truyền thông và Máy tính Thánh Gióng, chia sẻ về hành trình hơn 20 năm theo đuổi mục tiêu Make in Vietnam, định hướng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, những kiến nghị nhằm thúc đẩy hệ sinh thái sản xuất phần cứng Việt Nam, đồng thời làm rõ quan điểm của doanh nghiệp trước những thông tin đang được dư luận quan tâm.

Tạp chí Việt Mỹ trân trọng giới thiệu nội dung cuộc phỏng vấn.

Phóng viên: Theo ông, doanh nghiệp công nghệ Việt cần làm gì để không chỉ lắp ráp mà từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao tỷ lệ giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của sản phẩm Make in Vietnam?

Ông Lại Hoàng Dương: Hơn hai thập kỷ theo đuổi mục tiêu Make in Vietnam, chúng tôi nhận thấy con đường để doanh nghiệp công nghệ Việt phát triển bền vững không chỉ dừng lại ở hoạt động lắp ráp hay gia công, mà phải từng bước làm chủ công nghệ, đầu tư cho nghiên cứu, xây dựng thương hiệu và hình thành hệ sinh thái sản phẩm mang dấu ấn Việt Nam.

Ngay từ những năm 2004-2005, khi máy tính vẫn là tài sản có giá trị lớn đối với nhiều gia đình, Thánh Gióng được thành lập với khát vọng đưa công nghệ đến gần hơn với người Việt. Trong khuôn khổ Chương trình Phổ cập Tin học - Nối mạng Tri thức cho thanh niên Việt Nam do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh chủ trì, Dự án Máy tính Thánh Gióng triển khai từ tháng 9/2004 đã góp phần tạo thêm cơ hội để thanh niên tiếp cận máy tính với chi phí hợp lý, qua đó thúc đẩy phổ cập công nghệ thông tin trong cộng đồng.

Theo tôi, một sản phẩm Make in Vietnam muốn có sức cạnh tranh không thể chỉ dựa vào giá thành. Giá hợp lý giúp mở rộng thị trường, nhưng giá trị cốt lõi phải đến từ chất lượng, khả năng đổi mới và mức độ làm chủ công nghệ của doanh nghiệp. Vì vậy, cùng với chiến lược đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng, Thánh Gióng luôn chú trọng hoàn thiện chất lượng, tối ưu quy trình sản xuất và xây dựng thương hiệu dựa trên uy tín lâu dài.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, doanh nghiệp Việt cần chuyển từ tư duy "làm được" sang "làm chủ". Điều đó đòi hỏi đầu tư mạnh mẽ hơn cho nghiên cứu và phát triển (RD), phát triển đội ngũ kỹ sư, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ, từ thiết kế, phát triển sản phẩm đến xây dựng nền tảng phần mềm và các dịch vụ đi kèm.

Một yếu tố quan trọng khác là xây dựng niềm tin đối với sản phẩm công nghệ Việt. Người tiêu dùng sẽ lựa chọn thương hiệu trong nước khi sản phẩm đáp ứng tốt các yêu cầu về chất lượng, dịch vụ, độ ổn định và khả năng hỗ trợ sau bán hàng. Khi doanh nghiệp tạo dựng được niềm tin đó, giá trị gia tăng sẽ không chỉ nằm ở linh kiện hay chi phí sản xuất, mà còn đến từ thương hiệu, tri thức và năng lực sáng tạo.

Năm 2025, việc sản phẩm của Thánh Gióng được vinh danh trong chương trình "Bình dân học vụ số" Make in Vietnam là sự ghi nhận đối với những nỗ lực theo đuổi mục tiêu phổ cập công nghệ và phát triển sản phẩm phục vụ người Việt. Đó cũng là động lực để chúng tôi tiếp tục đầu tư, đổi mới và kiên trì với con đường phát triển công nghệ mang thương hiệu Việt.

Theo tôi, tương lai của Make in Vietnam không nằm ở việc sản xuất được bao nhiêu thiết bị, mà ở việc doanh nghiệp Việt làm chủ được bao nhiêu công nghệ, tạo ra bao nhiêu giá trị trí tuệ và đóng góp được bao nhiêu cho hệ sinh thái công nghệ quốc gia. Khi doanh nghiệp Việt làm được điều đó, sức cạnh tranh của sản phẩm Việt sẽ không chỉ được khẳng định trên thị trường trong nước mà còn có cơ hội vươn ra thị trường quốc tế.

Sản phẩm Make in Việt Nam

Phóng viên: Thánh Gióng đang có những định hướng, đầu tư gì trong nghiên cứu, phát triển sản phẩm và hệ sinh thái công nghệ để khẳng định vị thế của một thương hiệu máy tính Việt?

Ông Lại Hoàng Dương: Suốt hơn 20 năm qua, chúng tôi kiên định với mục tiêu Make in Vietnam, không chỉ xây dựng một thương hiệu máy tính Việt mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách số, đưa công nghệ đến gần hơn với người dân. Ngay từ khi triển khai Dự án Máy tính Thánh Gióng trong khuôn khổ Chương trình Phổ cập Tin học - Nối mạng Tri thức cho thanh niên Việt Nam năm 2004, chúng tôi đã xác định sứ mệnh không đơn thuần là sản xuất máy tính, mà là tạo điều kiện để nhiều người Việt có cơ hội tiếp cận tri thức và công nghệ.

Đến nay, định hướng của Thánh Gióng không còn dừng ở việc lắp ráp hay phân phối phần cứng. Chúng tôi tập trung đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (RD), coi đây là nền tảng để từng bước nâng cao hàm lượng công nghệ trong sản phẩm. Doanh nghiệp đã triển khai nhiều đề tài về an toàn thông tin, trong đó có công trình được vinh danh tại Giải thưởng Sao Khuê năm 2024. Song song với đó, Trung tâm nghiên cứu vật liệu của công ty phát triển ứng dụng công nghệ Ag+ trên bề mặt linh kiện nhằm tăng khả năng kháng khuẩn cho bàn phím, chuột và màn hình. Giải pháp này đã được ứng dụng tại một số cơ sở y tế, cho thấy công nghệ không chỉ phục vụ hiệu quả công việc mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe người sử dụng.

Trong giai đoạn phát triển mới, chúng tôi xác định Máy tính Quốc dân là dự án trọng tâm với mục tiêu đưa máy tính trở thành thiết bị phổ cập trong mỗi gia đình Việt Nam. Nếu trong giai đoạn 2005-2025, Thánh Gióng cần khoảng 20 năm để góp phần đưa 1 triệu thanh niên tiếp cận công nghệ thông tin, thì giai đoạn 2025-2030, chúng tôi đặt mục tiêu cung cấp 1 triệu máy tính cho 1 triệu hộ gia đình Việt Nam.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, dự án được xây dựng trên ba tiêu chí "Dễ thấy - Dễ mua - Dễ dùng". "Dễ thấy" là mở rộng mạng lưới phân phối để người dân có thể tiếp cận sản phẩm thuận lợi hơn. "Dễ mua" là tối ưu giá thành, đưa ra những cấu hình đáp ứng nhu cầu học tập, làm việc với mức chi phí phù hợp thu nhập của đa số người lao động. "Dễ dùng" là phát triển trải nghiệm thân thiện, trong đó có việc tích hợp Hệ điều hành Việt Nam (VOS - Vietnam Operating System) theo định hướng đơn giản, thuận tiện, giúp người dùng có thể sử dụng ngay sau khi khởi động máy.

Chúng tôi cũng xác định tương lai của ngành công nghệ không chỉ nằm ở phần cứng mà phải được xây dựng trên một hệ sinh thái đồng bộ, bao gồm phần cứng, hệ điều hành, phần mềm, dịch vụ số và các ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Vì vậy, bên cạnh đầu tư cho sản phẩm, Thánh Gióng đang từng bước phát triển nền tảng phần mềm Make in Vietnam, hướng tới xây dựng hệ sinh thái công nghệ do doanh nghiệp Việt làm chủ, giảm dần sự phụ thuộc vào các nền tảng nước ngoài.

Triết lý mà chúng tôi luôn theo đuổi là "Chúng tôi không bán máy tính, chúng tôi trao cầu nối tri thức." Điều đó có nghĩa, giá trị của một chiếc máy tính không chỉ nằm ở cấu hình hay thiết kế, mà còn ở khả năng mở ra cơ hội học tập, sáng tạo, làm việc và hội nhập cho mỗi người dân. Chúng tôi tin rằng, khi doanh nghiệp Việt kiên trì đầu tư cho nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển hệ sinh thái công nghệ, các sản phẩm Make in Vietnam sẽ ngày càng nâng cao năng lực cạnh tranh, không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.

Sản phẩm máy tính Thánh Gióng

Phóng viên: Là doanh nghiệp nhiều năm cung cấp máy tính cho cơ quan nhà nước, trường học và doanh nghiệp, theo ông cần có những chính sách gì để thúc đẩy hệ sinh thái sản xuất phần cứng Make in Vietnam phát triển mạnh mẽ hơn?

Ông Lại Hoàng Dương: Sau hơn 20 năm hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và cung cấp máy tính, chúng tôi nhận thấy doanh nghiệp Việt hoàn toàn có đủ năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ. Tuy nhiên, để ngành công nghiệp phần cứng Make in Vietnam phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, rất cần những chính sách hỗ trợ mang tính dài hạn và đồng bộ.

Trước hết, cần tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp với các trường đại học, viện nghiên cứu và trung tâm RD. Đây là nơi tập trung nguồn nhân lực chất lượng cao và nhiều kết quả nghiên cứu có giá trị. Nếu có cơ chế hợp tác hiệu quả, doanh nghiệp sẽ rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến thương mại hóa sản phẩm, đồng thời từng bước làm chủ các công nghệ lõi trong thiết kế mạch điện tử, thiết bị IoT, trí tuệ nhân tạo (AI) và các lĩnh vực công nghệ mới.

Thứ hai, cần có chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho nghiên cứu và ứng dụng AI trong các sản phẩm phần cứng. AI đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của các thiết bị công nghệ trên toàn cầu. Việc tích hợp AI vào máy tính, thiết bị thông minh hay các giải pháp số không chỉ tạo ra giá trị gia tăng mà còn mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghệ thế giới.

Một vấn đề quan trọng khác là phát triển hệ sinh thái phần mềm Make in Vietnam. Theo tôi, phần cứng chỉ thực sự phát huy giá trị khi đi cùng một nền tảng phần mềm đủ mạnh. Vì vậy, Nhà nước có thể nghiên cứu cơ chế hỗ trợ phát triển các trung tâm phần mềm mã nguồn mở, khuyến khích cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia và các trường đại học cùng tham gia xây dựng những nền tảng công nghệ do người Việt làm chủ. Đây cũng là điều kiện để phát triển các hệ điều hành, ứng dụng và dịch vụ số mang thương hiệu Việt, giảm dần sự phụ thuộc vào các nền tảng nước ngoài.

Bên cạnh đó, cần có cơ chế khuyến khích sử dụng sản phẩm Make in Vietnam trong các cơ quan nhà nước, trường học và doanh nghiệp khi đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn và hiệu quả sử dụng. Việc tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt tham gia bình đẳng vào các chương trình mua sắm công sẽ góp phần mở rộng thị trường, tạo động lực để doanh nghiệp tiếp tục đầu tư cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Cuối cùng, doanh nghiệp sản xuất phần cứng cần được tiếp cận các chính sách ưu đãi về vốn, thuế và đầu tư tương xứng với đặc thù của ngành công nghệ cao. Sản xuất phần cứng đòi hỏi nguồn vốn lớn, chu kỳ đầu tư dài và liên tục đổi mới công nghệ. Nếu có cơ chế hỗ trợ phù hợp, doanh nghiệp sẽ có điều kiện mở rộng quy mô, nâng cao năng lực sản xuất và từng bước xây dựng những thương hiệu công nghệ Việt có khả năng cạnh tranh trên thị trường khu vực và quốc tế.

Tôi cho rằng phát triển Make in Vietnam không phải là câu chuyện của riêng một doanh nghiệp, mà là nhiệm vụ chung của cả hệ sinh thái gồm Nhà nước, doanh nghiệp, các cơ sở nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng công nghệ. Khi các chủ thể cùng đồng hành, Việt Nam sẽ không chỉ sản xuất được nhiều thiết bị hơn mà còn từng bước làm chủ công nghệ, gia tăng hàm lượng chất xám trong từng sản phẩm và xây dựng được những thương hiệu công nghệ có vị thế trên thị trường quốc tế. Đây cũng là nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển ngành công nghiệp công nghệ số Việt Nam theo hướng tự chủ, sáng tạo và bền vững.

Thương hiệu máy tính Thánh Gióng

Phóng viên: Trước những thông tin dư luận quan tâm gần đây, ông muốn chia sẻ điều gì để khách hàng, đối tác và cộng đồng tiếp tục tin tưởng vào Thánh Gióng cũng như các doanh nghiệp công nghệ Việt đang nghiêm túc đầu tư cho mục tiêu Make in Vietnam?

Ông Lại Hoàng Dương: Trước hết, chúng tôi mong muốn khách hàng, đối tác và công chúng tiếp cận sự việc trên tinh thần khách quan, tôn trọng các thông tin chính thức từ cơ quan có thẩm quyền. Trong bất kỳ vụ việc nào, việc phân định rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân là nguyên tắc quan trọng để bảo đảm sự công bằng và thượng tôn pháp luật.

Đối với những thông tin được dư luận quan tâm thời gian gần đây, ngay sau khi sự việc được phản ánh, Công ty Cổ phần Truyền thông và Máy tính Thánh Gióng đã chủ động rà soát toàn bộ quy trình sản xuất, lắp ráp và quản lý chất lượng sản phẩm. Kết quả rà soát cho thấy quy trình của doanh nghiệp luôn tuân thủ các quy định của pháp luật về sử dụng phần mềm có bản quyền cũng như các quy chuẩn nội bộ trong quá trình sản xuất và xuất xưởng sản phẩm.

Theo thông tin từ cơ quan chức năng được công bố đến thời điểm hiện nay, Thánh Gióng là đơn vị cung cấp phần cứng cho các đơn vị liên quan và không thực hiện việc cài đặt phần mềm vi phạm bản quyền trước khi sản phẩm được bàn giao. Chúng tôi sẵn sàng phối hợp với các cơ quan chức năng và các đơn vị sử dụng để làm rõ mọi vấn đề trên tinh thần minh bạch, trách nhiệm và tuân thủ pháp luật.

Trong hơn 20 năm phát triển, điều chúng tôi luôn coi trọng nhất là uy tín của một thương hiệu công nghệ Việt. Mỗi sản phẩm trước khi đến tay khách hàng đều được quản lý theo quy trình kiểm soát chất lượng, có đầy đủ thông tin phục vụ việc truy xuất nguồn gốc và bảo hành. Chúng tôi cũng duy trì hệ thống hỗ trợ kỹ thuật trên toàn quốc nhằm bảo đảm quyền lợi của khách hàng trong suốt quá trình sử dụng sản phẩm.

Tôi cũng mong rằng cộng đồng sẽ nhìn nhận rộng hơn về những nỗ lực của các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam. Xây dựng một thương hiệu Make in Vietnam không phải là công việc có thể hoàn thành trong một vài năm, mà là quá trình đầu tư lâu dài về nguồn lực, con người, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Trong quá trình đó, doanh nghiệp luôn phải đối mặt với nhiều sức ép cạnh tranh từ các tập đoàn công nghệ quốc tế cũng như những biến động của thị trường.

Chính vì vậy, điều các doanh nghiệp Việt mong muốn không phải là sự ưu ái, mà là một môi trường cạnh tranh công bằng, nơi mọi sự việc đều được đánh giá dựa trên chứng cứ và kết luận của cơ quan có thẩm quyền. Khi niềm tin của xã hội được xây dựng trên những thông tin chính xác và minh bạch, đó cũng là nền tảng để các doanh nghiệp yên tâm đầu tư, đổi mới và phát triển.

Về định hướng lâu dài, Thánh Gióng sẽ tiếp tục đầu tư mạnh cho nghiên cứu và phát triển, đặc biệt là hệ sinh thái Make in Vietnam với trọng tâm là phần cứng, hệ điều hành VOS và các nền tảng phần mềm do người Việt làm chủ. Chúng tôi tin rằng chỉ khi phần cứng và phần mềm cùng được phát triển đồng bộ, Việt Nam mới có thể từng bước nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và gia tăng giá trị trong chuỗi sản xuất.

Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là cung cấp những chiếc máy tính chất lượng cho người tiêu dùng, mà còn góp phần phổ cập tri thức số, đưa công nghệ đến gần hơn với mỗi gia đình Việt Nam. Triết lý "Chúng tôi không bán máy tính - Chúng tôi trao cầu nối tri thức" vẫn sẽ là định hướng xuyên suốt trong mọi hoạt động của doanh nghiệp.

Nhân dịp này, tôi xin gửi lời cảm ơn tới các khách hàng, đối tác và cộng đồng đã luôn đồng hành, tin tưởng và ủng hộ Thánh Gióng trong suốt thời gian qua. Chính sự tin tưởng đó là động lực để chúng tôi tiếp tục đầu tư, đổi mới và theo đuổi mục tiêu xây dựng những sản phẩm công nghệ Make in Vietnam có chất lượng, có bản sắc và đủ sức cạnh tranh trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.

Trân trọng cảm ơn ông!