Lý do đằng sau việc Tổng thống Nga Putin có thể không đến Mỹ dự Hội nghị Thượng đỉnh G20

Đây không đơn thuần là câu chuyện về lịch trình đối ngoại của người đứng đầu nước Nga. Đằng sau quyết định đó là hàng loạt vấn đề lớn liên quan đến quan hệ Nga-Mỹ, cuộc xung đột tại Ukraine, các biện pháp trừng phạt của phương Tây, tính toán ngoại giao của Moskva, cũng như những chuyển động mới của cục diện quốc tế.

Cần khẳng định rằng, tính đến ngày 22/9/2026, chưa có đủ cơ sở để nói Tổng thống Putin đã chính thức quyết định không tới Mỹ dự G20. Vì vậy, vấn đề chính cần được đặt ra là: Những yếu tố nào có thể khiến nhà lãnh đạo Nga lựa chọn không trực tiếp tới Mỹ và cử một đại diện cấp cao tham dự thay?

Nhìn từ những diễn biến hiện nay, câu trả lời nằm trong tổng thể quan hệ Nga-Mỹ hết sức phức tạp: hai bên vẫn duy trì đối thoại, nhưng những bất đồng chiến lược liên quan đến Ukraine, trừng phạt kinh tế, an ninh châu Âu và cấu trúc an ninh quốc tế chưa được giải quyết.

Quan hệ Nga-Mỹ vẫn trong trạng thái vừa đối thoại, vừa căng thẳng

Yếu tố đầu tiên phải tính tới là thực trạng quan hệ giữa Moskva và Washington. Sau khi cuộc xung đột Nga-Ukraine bùng phát vào tháng 2/2022, Mỹ cùng nhiều nước phương Tây áp đặt hàng loạt biện pháp trừng phạt đối với Nga. Quan hệ chính trị, kinh tế và ngoại giao giữa Moskva với phương Tây rơi xuống mức thấp trong nhiều thập niên.

Tuy nhiên, bước sang năm 2026, giữa Nga và Mỹ vẫn tồn tại những kênh đối thoại nhất định. Đáng chú ý, đầu tháng 9/2026, Tổng thống Putin đã có hơn ba giờ trao đổi với các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner tại Moskva về khả năng tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột Ukraine. Điện Kremlin đánh giá các cuộc trao đổi này là hữu ích, nhưng không công bố một bước đột phá cụ thể. Sau đó, Tổng thống Donald Trump và Tổng thống Putin tiếp tục điện đàm về triển vọng giải quyết xung đột và khôi phục quan hệ Nga-Mỹ.

Điều đó cho thấy hai cường quốc vẫn cần nhau trong việc xử lý những vấn đề chiến lược lớn. Song, đối thoại chưa đồng nghĩa với việc những mâu thuẫn căn bản đã được giải quyết.

Ngày 17/9, Điện Kremlin cảnh báo rằng những biện pháp trừng phạt mới của Mỹ nhằm vào Nga, nếu được thực hiện, sẽ khiến việc tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình cho Ukraine trở nên khó khăn hơn.

Trong hoàn cảnh đó, một chuyến đi của Tổng thống Putin tới Mỹ không thể được xem như chuyến công du đa phương thông thường. Moskva chắc chắn phải cân nhắc rất kỹ lợi ích chính trị, ngoại giao và an ninh mà chuyến đi có thể mang lại.

Xung đột Ukraine vẫn là “nút thắt” lớn nhất

Nhân tố tác động mạnh nhất đến quan hệ Nga-Mỹ hiện nay vẫn là cuộc xung đột Ukraine. Hơn bốn năm kể từ khi xung đột bùng phát, những khác biệt trong quan điểm của Nga, Ukraine, Mỹ và các nước châu Âu vẫn còn rất lớn. Các hoạt động ngoại giao tiếp tục được tiến hành, nhưng chưa tạo ra một giải pháp được tất cả các bên chấp nhận.

Đối với Moskva, bất kỳ cuộc gặp thượng đỉnh nào với Washington cũng phải được đánh giá trên cơ sở khả năng tạo ra kết quả thực chất.

Nếu Tổng thống Putin tới Mỹ dự G20, sự chú ý của truyền thông quốc tế chắc chắn sẽ không chỉ tập trung vào kinh tế thế giới, thương mại hay tài chính toàn cầu. Vấn đề Ukraine gần như chắc chắn sẽ trở thành một chủ đề trung tâm trong các hoạt động ngoại giao bên lề.

Điều này vừa tạo cơ hội, vừa tạo sức ép đối với Moskva. Cơ hội nằm ở khả năng Tổng thống Putin có thể trực tiếp trao đổi với Tổng thống Mỹ và lãnh đạo nhiều nước lớn. Nhưng ngược lại, Moskva cũng phải tính tới khả năng hội nghị trở thành nơi các nước công khai thể hiện những quan điểm khác nhau về cuộc xung đột.

Nga vì vậy có lý do để chờ xem liệu một chuyến đi trực tiếp của Tổng thống Putin có tạo ra lợi ích ngoại giao đủ lớn hay không.

Moskva không muốn một cuộc gặp chỉ mang tính biểu tượng

Một đặc điểm khá rõ trong ngoại giao cấp cao của Nga là Moskva thường nhấn mạnh sự cần thiết phải chuẩn bị nội dung trước khi tổ chức những cuộc gặp quan trọng.

Đầu tháng 9/2026, khi đề cập khả năng diễn ra cuộc gặp ba bên giữa Tổng thống Putin, Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov cho rằng trước khi tiến hành chuẩn bị cần phải xác định rõ nội dung cuộc gặp và kết quả có thể mong đợi.

Cách tiếp cận đó phần nào cho thấy logic ngoại giao của Moskva: một cuộc gặp cấp nguyên thủ phải có nội dung đủ quan trọng và triển vọng đem lại kết quả nhất định.

Vì vậy, đối với G20 tại Mỹ, câu hỏi mà Điện Kremlin có thể phải cân nhắc không đơn giản là “có nên đi hay không”, mà là “đi để đạt được điều gì”.

Nếu có khả năng diễn ra các cuộc trao đổi thực chất về Ukraine, bình thường hóa quan hệ Nga-Mỹ, trừng phạt kinh tế, ổn định chiến lược hoặc những vấn đề kinh tế lớn, động lực để Tổng thống Putin trực tiếp tham dự sẽ lớn hơn.

Ngược lại, nếu điều kiện chưa chín muồi, Nga hoàn toàn có thể lựa chọn cử một quan chức cấp cao tham dự.

Quan hệ giữa hai nước Nga và Mỹ đang có nhiều khúc mắc chưa được gỡ bỏ

Không đến không có nghĩa là Nga rút khỏi G20

Đây là điểm đặc biệt quan trọng. Nga vẫn coi G20 là một diễn đàn quốc tế có giá trị bởi cơ chế này không chỉ bao gồm Mỹ và các đồng minh phương Tây, mà còn tập hợp Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil, Nam Phi, Indonesia, Saudi Arabia và nhiều nền kinh tế quan trọng khác.

Đối với Nga, G20 vì thế có tính chất hoàn toàn khác với G7. Trong khi G7 chủ yếu tập hợp các nước công nghiệp phát triển phương Tây cùng Nhật Bản, G20 có tính đại diện rộng hơn đối với nền kinh tế thế giới. Đây cũng là diễn đàn phù hợp với quan điểm của Moskva về xu hướng hình thành một trật tự quốc tế đa cực.

Thực tế, Mỹ trong năm chủ nhà G20 đã tạo điều kiện để Nga trở lại tham dự trực tiếp một số hoạt động. Cuối tháng 8/2026, Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov đã trực tiếp tham dự cuộc họp các quan chức tài chính G20 tại Asheville, Bắc Carolina. Đây là lần đầu tiên một Bộ trưởng Tài chính Nga trực tiếp trở lại diễn đàn này kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát năm 2022.

Chi tiết này rất đáng chú ý. Nó cho thấy dù bất đồng Nga-Mỹ còn lớn, các kênh hợp tác đa phương trong khuôn khổ G20 vẫn tồn tại.

Do đó, nếu Tổng thống Putin không tới Mỹ, điều đó cũng không đồng nghĩa Nga tẩy chay G20 hay tự tách mình khỏi diễn đàn. Moskva vẫn có thể cử một đại diện cấp cao tham dự và bảo đảm tiếng nói của Nga trong các cuộc thảo luận.

Bài toán an ninh của một chuyến công du đặc biệt

Không thể bỏ qua yếu tố an ninh. Một chuyến công du của nguyên thủ Nga tới lãnh thổ Mỹ trong bối cảnh hiện nay đòi hỏi công tác chuẩn bị đặc biệt phức tạp.

Hai bên phải phối hợp hàng loạt vấn đề liên quan đến chuyên cơ, đường bay, đoàn xe, nơi lưu trú, lực lượng bảo vệ, hệ thống thông tin liên lạc, các khu vực an ninh và lịch trình của Tổng thống Nga.

Đặc biệt, trong điều kiện quan hệ Nga-Mỹ vẫn tồn tại sự nghi kỵ chiến lược sâu sắc, Moskva chắc chắn sẽ đặt yêu cầu bảo đảm tuyệt đối an toàn cho nguyên thủ lên hàng đầu. Một chuyến đi như vậy chỉ có thể được thực hiện khi các cơ quan an ninh và ngoại giao hai nước đạt được những thỏa thuận rất cụ thể.

Bởi vậy, quyết định cuối cùng không chỉ nằm ở khía cạnh chính trị mà còn phụ thuộc vào việc hai phía có xây dựng được những điều kiện cần thiết cho chuyến thăm hay không.

G20 có thể trở thành cơ hội đối thoại Nga-Mỹ

Dù tồn tại nhiều trở ngại, cũng không nên loại trừ khả năng Tổng thống Putin cuối cùng quyết định tới Mỹ. Quan hệ Moskva-Washington hiện nay chứa đựng một nghịch lý: cạnh tranh và bất đồng rất sâu sắc, nhưng nhu cầu đối thoại cũng rất lớn.

Hai nước đều là cường quốc hạt nhân, thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và có ảnh hưởng quan trọng đối với nhiều vấn đề quốc tế.

Trong những tháng gần đây, các kênh liên lạc giữa hai phía vẫn được duy trì. Tháng 8/2026, Giám đốc CIA John Ratcliffe đã tới Moskva và trao đổi với các quan chức tình báo Nga. Điện Kremlin sau đó cho rằng những tiếp xúc giữa các cơ quan an ninh vẫn hữu ích ngay cả trong giai đoạn quan hệ hai nước khó khăn.

Đầu tháng 9, Moskva cũng để ngỏ khả năng Tổng thống Putin, Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình có thể có cuộc gặp bên lề Hội nghị APEC tại Thâm Quyến vào tháng 11, mặc dù việc tổ chức còn phụ thuộc nhiều điều kiện ngoại giao.

Những diễn biến này cho thấy ngoại giao cấp cao giữa Nga và Mỹ chưa đóng lại. Nếu trước thời điểm G20 xuất hiện tiến triển đáng kể về Ukraine hoặc hai nước đạt được sự đồng thuận về một chương trình nghị sự song phương quan trọng, cán cân lợi ích đối với chuyến đi của Tổng thống Putin có thể thay đổi.

Đằng sau quyết định là tính toán về vị thế của nước Nga

Xét ở bình diện rộng hơn, việc Tổng thống Putin có tới Mỹ hay không còn gắn với cách Moskva xác định vị thế của Nga trong trật tự quốc tế đang biến đổi.

Nga trong những năm gần đây tăng cường quan hệ với Trung Quốc, Ấn Độ, các thành viên BRICS và nhiều quốc gia ở châu Á, Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latin. Moskva chủ trương thúc đẩy một cấu trúc quốc tế đa cực, trong đó vai trò của các nền kinh tế mới nổi ngày càng lớn.

Từ góc nhìn đó, G20 là một diễn đàn quan trọng đối với Nga. Một hội nghị có sự hiện diện của Mỹ, Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Brazil, các nước Liên minh châu Âu và những nền kinh tế hàng đầu khác là cơ hội để Moskva khẳng định rằng Nga tiếp tục tham gia các cơ chế quản trị toàn cầu.

Nếu Tổng thống Putin trực tiếp tham dự, thông điệp chính trị của sự hiện diện ấy sẽ rất đáng chú ý. Ngược lại, nếu ông không tham dự nhưng Nga vẫn cử đoàn cấp cao tới hội nghị, Moskva vẫn có thể duy trì vai trò của mình mà không phải chấp nhận những rủi ro chính trị và an ninh gắn với chuyến công du của nguyên thủ.

Quyết định cuối cùng có thể được đưa ra vào thời điểm thích hợp

Nhìn tổng thể, có ít nhất bốn nhóm nhân tố sẽ quyết định việc Tổng thống Putin có tới Mỹ dự G20 hay không.

Thứ nhất là diễn biến của cuộc xung đột Ukraine và tiến trình đàm phán. Nếu xuất hiện triển vọng ngoại giao thực chất, G20 có thể trở thành cơ hội thúc đẩy đối thoại.

Thứ hai là trạng thái quan hệ Nga-Mỹ. Những biện pháp trừng phạt mới hoặc sự gia tăng đối đầu có thể làm giảm động lực cho một chuyến thăm cấp nguyên thủ; ngược lại, những bước cải thiện quan hệ có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn.

Thứ ba là chương trình nghị sự và khả năng tổ chức các cuộc gặp cấp cao bên lề G20. Moskva sẽ phải cân nhắc những kết quả cụ thể mà Tổng thống Putin có thể đạt được.

Thứ tư là các điều kiện ngoại giao, pháp lý và an ninh cần thiết cho chuyến công du.

Do vậy, quyết định của Điện Kremlin nhiều khả năng sẽ dựa trên sự đánh giá tổng hợp chứ không xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất.

G20 – phép thử mới đối với quan hệ Nga-Mỹ

Có thể nói, câu chuyện Tổng thống Vladimir Putin có tới Mỹ dự G20 hay không phản ánh khá rõ trạng thái đặc biệt của quan hệ Nga-Mỹ hiện nay. Hai nước chưa thể trở lại quan hệ bình thường, nhưng cũng khó có thể hoàn toàn cắt đứt đối thoại.

Hai bên tiếp tục bất đồng sâu sắc về Ukraine, trừng phạt và an ninh châu Âu, song đồng thời vẫn duy trì các cuộc tiếp xúc cấp cao và những kênh trao đổi ngoại giao, an ninh.

Trong bối cảnh ấy, G20 có thể trở thành một phép thử đáng chú ý. Nếu Tổng thống Putin tới Mỹ, chuyến đi sẽ mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một hội nghị kinh tế đa phương. Nó có thể trở thành dấu hiệu cho thấy Moskva và Washington sẵn sàng duy trì đối thoại cấp cao bất chấp những khác biệt còn tồn tại.

Nếu Tổng thống Nga không tới, điều đó cũng chưa thể được hiểu đơn giản là Moskva từ chối đối thoại với Washington. Nga vẫn có thể cử đại diện cấp cao tham dự G20, trong khi tiếp tục sử dụng những kênh khác để trao đổi với Mỹ.

Điều quan trọng hơn cả không phải là chiếc ghế của Tổng thống Nga tại hội nghị có được lấp đầy hay không, mà là những điều kiện chính trị nào đang hình thành phía sau quyết định đó.

Trong quan hệ giữa các cường quốc, một chuyến đi của nguyên thủ hiếm khi chỉ mang ý nghĩa nghi lễ. Đằng sau mỗi cuộc gặp là những tính toán về lợi ích quốc gia, tương quan chiến lược, khả năng thỏa hiệp và những giới hạn mà mỗi bên không muốn vượt qua.

Bởi vậy, từ nay đến thời điểm G20 diễn ra, mọi diễn biến trong quan hệ Nga-Mỹ, tiến trình giải quyết cuộc xung đột Ukraine cũng như các cuộc tiếp xúc cấp cao giữa Moskva và Washington đều cần được theo dõi chặt chẽ.

Quyết định cuối cùng của Tổng thống Vladimir Putin, dù là tới Mỹ hay cử đại diện tham dự, sẽ không chỉ phản ánh lựa chọn ngoại giao của Moskva đối với một hội nghị quốc tế. Nó còn có thể trở thành một chỉ dấu về trạng thái quan hệ Nga-Mỹ, triển vọng đối thoại về Ukraine và những chuyển động rộng lớn hơn trong quan hệ giữa các cường quốc vào thời điểm cuối năm 2026.