Khẩn trương gỡ vướng xuất khẩu nông sản, không để ùn ứ sầu riêng vào chính vụ

Chiều 8/7, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp với các bộ, ngành liên quan nhằm tháo gỡ khó khăn trong hoạt động xuất khẩu nông sản, đặc biệt là các vướng mắc về cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói.

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết việc sửa đổi Nghị định số 38/2026/NĐ-CP ngày 24/1/2026 của Chính phủ là yêu cầu cấp bách nhằm khắc phục những điểm nghẽn đang ảnh hưởng trực tiếp đến xuất khẩu nông sản, nhất là mặt hàng sầu riêng khi bước vào cao điểm thu hoạch.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, quá trình triển khai nghị định thời gian qua cho thấy một số quy định chưa phù hợp với thực tiễn, làm kéo dài thời gian xử lý hồ sơ, gia tăng chi phí tuân thủ và gây khó khăn trong việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Vì vậy, Bộ đề xuất sửa đổi theo hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, vừa tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, vừa bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước và đáp ứng yêu cầu của các thị trường nhập khẩu.

Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo sửa đổi là rà soát, đơn giản hóa toàn bộ trình tự, thủ tục cấp mới và cấp lại mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, hướng tới cắt giảm thời gian giải quyết thủ tục, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả quản lý thông qua hệ thống dữ liệu số. Bộ cũng đề xuất thực hiện toàn bộ quy trình cấp mã số trên môi trường điện tử, giúp người dân và doanh nghiệp chỉ cần kê khai hồ sơ trực tuyến thay vì nộp hồ sơ giấy như trước.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, các giải pháp này không chỉ rút ngắn đáng kể thời gian xử lý hồ sơ mà còn làm rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương trong công tác quản lý, đồng thời tạo chuyển biến từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quản lý và tạo thuận lợi cho sản xuất, xuất khẩu.

Về lộ trình sửa đổi Nghị định số 38/2026/NĐ-CP, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất thực hiện theo trình tự, thủ tục rút gọn nhưng vẫn bảo đảm đầy đủ việc đánh giá tác động và lấy ý kiến các đối tượng chịu tác động, phấn đấu hoàn thành trong tháng 9/2026.

Tuy nhiên, theo Bộ, nếu chờ đến khi nghị định sửa đổi được ban hành sẽ không đáp ứng yêu cầu thực tiễn bởi chỉ trong khoảng nửa tháng tới, những lô sầu riêng đầu tiên của Đắk Lắk sẽ bắt đầu xuất khẩu, trong khi cao điểm mùa vụ kết thúc vào khoảng giữa tháng 9.

Xuất phát từ yêu cầu cấp bách này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị Chính phủ ban hành một nghị quyết về đơn giản hóa thủ tục hành chính đối với mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói để tạo cơ sở pháp lý triển khai ngay các giải pháp cấp bách trong thời gian chờ nghị định sửa đổi. Theo đề xuất, nghị quyết sẽ tập trung đổi mới phương thức cấp mã số, đơn giản hóa biểu mẫu, giảm tối đa hồ sơ, thủ tục nhưng vẫn bảo đảm đầy đủ thông tin phục vụ quản lý và truy xuất nguồn gốc.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế trong 6 tháng đầu năm 2026, đóng góp tích cực vào tăng trưởng chung của cả nước. Tuy nhiên, nhiều khó khăn, vướng mắc về cơ chế, thủ tục vẫn đang ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu, trong đó có những bất cập phát sinh từ việc thực hiện Nghị định số 38/2026/NĐ-CP.

Nhấn mạnh tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ là phải khẩn trương tháo gỡ các điểm nghẽn, Phó Thủ tướng yêu cầu không để xảy ra tình trạng nông sản đến vụ thu hoạch nhưng bị ùn ứ do chậm cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, hoạt động kiểm nghiệm hay thủ tục hành chính còn rườm rà.

Phó Thủ tướng thống nhất chủ trương sửa đổi Nghị định số 38/2026/NĐ-CP theo trình tự, thủ tục rút gọn và phấn đấu hoàn thành trong tháng 9/2026. Đồng thời, để xử lý ngay những khó khăn trước mắt, đặc biệt đối với mặt hàng sầu riêng, Phó Thủ tướng đồng ý xây dựng nghị quyết của Chính phủ về đơn giản hóa thủ tục hành chính đối với mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao khẩn trương tiếp thu ý kiến các bộ, ngành, hoàn thiện dự thảo để trình Chính phủ ban hành chậm nhất vào ngày 15/7.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được yêu cầu rà soát toàn bộ quy trình cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, cơ sở kiểm nghiệm, kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc; kịp thời sửa đổi các quy định chồng chéo, bất cập theo tinh thần tạo thuận lợi nhưng không buông lỏng quản lý, đơn giản hóa thủ tục nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát chặt chẽ chất lượng, giữ vững uy tín và thị trường của nông sản Việt Nam.

Sau khi nghị quyết được ban hành, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường thành lập các tổ công tác trực tiếp hỗ trợ địa phương trong thời gian 30 ngày để rà soát, hướng dẫn xử lý việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và cơ sở kiểm nghiệm; đồng thời đánh giá nhu cầu nhân lực, đề xuất phương án xử lý các tình huống phát sinh. Kế hoạch triển khai phải được xây dựng cụ thể đến từng địa phương, từng đầu mối với tinh thần rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu các địa phương, đặc biệt là các tỉnh Tây Nguyên, chịu trách nhiệm trực tiếp trong công tác quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và cơ sở kiểm nghiệm trên địa bàn; Chủ tịch UBND cấp tỉnh phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.

Đối với Bộ Công Thương, Phó Thủ tướng giao tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành theo dõi sát diễn biến thị trường, cập nhật kịp thời các quy định mới của các thị trường nhập khẩu như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc; đồng thời tăng cường cảnh báo sớm để địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp chủ động thích ứng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Ngoại giao và Bộ Công Thương tiếp tục mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản, đặc biệt đối với mặt hàng sầu riêng của khu vực Tây Nguyên. Đồng thời, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật nhằm nâng cao chất lượng nông sản, đáp ứng yêu cầu của các thị trường nhập khẩu, góp phần phát triển xuất khẩu bền vững.