Hành trình đi tìm người bác liệt sĩ của một chiến sĩ cảnh sát giao thông

Với Trung tá Tạ Xuân Hậu, câu chuyện rất đỗi tự hào về người bác ruột chính là tấm gương để anh vượt qua mọi khó khăn, phấn đấu hoàn thành mọi nhiệm vụ. Và hơn thế nữa, cũng là động lực để hàng chục năm qua, anh không ngừng ngơi nghỉ đi tìm.

Bài ca không quên

“Vào 19h tối ngày 2/8/1972 cách đây 54 năm, tại cao điểm 407 chiến trường Bình Trị Thiên. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ giữ vững thông tin liên lạc cho Thiếu tướng Hoàng Đan (lúc đó là Tư lệnh sư đoàn 304B) chỉ huy tấn công địch hướng Cam Lộ - Quảng Trị, hầm trú ẩn của Tổ đài gồm 6 chiến sĩ của Binh chủng Thông tin liên lạc được tăng cường trúng bom B52 rải thảm. Chiến sĩ Tạ Phương Dung và Phạm Văn Hoàn hy sinh tại chỗ, 2 chiến sĩ khác là Cao Anh Ninh, Phạm Đình Chuyển bị bắn ra ngoài và bị thương nặng. Lúc này, 2 chiến sĩ trực trên đài quan sát 407 là Vũ Đình Điệu (đài phó), Trịnh Huy Quyền di chuyển xuống khu vực vừa bị dính bom cõng 2 đồng đội bị thương ra bệnh viện dã chiến” – Bác Trịnh Huy Quyền (ở xã Kim Sơn, Ninh BÌnh) nhân chứng còn lại của trận đánh kể lại.

Bác Trịnh Huy Quyền cho biết thêm: "Sáng hôm sau quay lại, Tạ Phương Dung và Phạm Văn Hoàn đã được làm thủ tục tử sĩ, bọc vào tăng. Nén đau thương, tôi và đồng chí Trịnh Huy Quyền thống nhất việc chôn đồng đội vào ngay hố bom của hầm chữ A của Tổ đài. Một trung đội trinh sát của F304 gần đó cũng hi sinh cùng thời điểm được chôn cách đó 1 đoạn. Các liệt sĩ đều được gói tăng cẩn thận, chôn theo hàng. Còn các đơn vị khác đóng trong khu vực này cũng có nhiều người hy sinh.

Sau đó ít ngày, bác Trịnh Huy Quyền và Vũ Đình Điệu được lệnh di chuyển ra hậu phương mang theo câu chuyện cùng mong muốn đi tìm đồng đội đến tận hôm nay. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, tưởng như ký ức về ngày đó của người chiến sĩ cũng hoà tan cùng khí thiêng sông núi, trong hàng triệu câu chuyện nằm lòng của người ở lại luôn nhung nhớ và biết ơn những người nằm xuống. Nhưng rồi, cũng như bao hình ảnh tự hào luôn bắt gặp trên dải đất chữ S này về tấm gương hi sinh của cha ông, chuyện vềTiểu đội lính thông tin năm đó trên cao điểm 407 vẫnvẹn nguyên trong ký ức hậu thế. Là hậu duệ của liệt sĩ Tạ Phương Dung, Trung tá Tạ Xuân Hậu, cán bộ Đội Cảnh sát giao thông số 1, Phòng Cảnh sát giao thông (Công an thành phố Hà Nội) chưa khi nào nguôi ngoai đi tìm người bác ruột.

Dù “năm này qua năm khác” lần tìm theo những mảnh ký ức vụn vặt, những thông tin ít ỏi, Trung tá Tạ Xuân Hậu cũng tranh thủ nghỉ hết ngày phép "cày nát cao điểm 407" - nơi mảnh đất “rừng thiêng nước độc”...

Trong mỗi ca trực, trong mỗi bữa ăn, chập chờn giấc ngủ… hình ảnh liệt sĩ Tạ Phương Dung chỉ được nghe qua lời kể của ông bà, bố mẹ và gia đình. “Qua câu chuyện của gia đình, tôi rất đỗi tự hào khi biết nhiệm vụ của người chiến sĩ thông tin vô cùng quan trọng có ý nghĩa rất lớn quyết định kết quả của một trận đánh. Ngày đấy, địch với trình độ khoa học kỹ thuật vượt trội có thể bắt được tín hiệu truyền tin từ xa của ta, chính vì thế để thông tin liên lạc không bị ngắt quãng, bảo đảm công tác bí mật, Binh chủng Thông tin liên lạc đã hỗ trợ các chiến trường bằng các Tổ đài sử dụng sóng ngắn để địch không phát hiện. Nhờ những Tổ đài có mặt ở những nơi khốc liệt nhất này, những mệnh lệnh chỉ huy luôn được thông suốt. Nhưng với nhiệm vụ bí mật đó, cũng là khó khăn để thân nhân, đồng đội liệt sĩ đi tìm đón các anh trở về đoàn tụ cùng quê hương” – Trung tá Tạ Xuân Hậu rơm rớm kể lại câu chuyện của mình.

Viết tiếp bản hùng ca

Với Trung tá Tạ Xuân Hậu, câu chuyện rất đỗi tự hào về người bác ruột chính là tấm gương để anh vượt qua mọi khó khăn, phấn đấu hoàn thành mọi nhiệm vụ. Và hơn thế nữa, cũng là động lực để hàng chục năm qua, anh không ngừng ngơi nghỉ đi tìm. “Lúc nào tôi cũng nung nấu tìm bác về đoàn tụ cùng gia đình. Dù thông tin vẻn vẹn ít ỏi về nơi phiên hiệu đơn vị, ký hiệu nơi hi sinh được gửi về gia đình hàng chục năm trước” – Trung tá Tạ Xuân Hậu nói.

Cũng như biết bao liệt sĩ khác “vị quốc vong thân”, chiến công và những mất mát hi sinh của các anh chỉ vỏn vẹn vài dòng trên giấy báo tử gửi về gia đình. Liệt sĩ Tạ Phương Dung cũng chỉ vài dòng chữ tóm tắt cả cuộc đời vì dân vì nước như thế. Những thông tin ít ỏi như vậy không làm lớp cháu con và những đồng đội cũng như các cơ quan chức năng nản lòng. Được sự giúp đỡ của Cục Chính sách Bộ Quốc phòng, Trung tá Tạ Xuân Hậu cũng lần tìm lại được những người đồng đội cũ của liệt sĩ Tạ Phương Dung để viết lên câu chuyện đầy cảm động hàng chục năm qua.

Khó khăn chồng chất khó khăn, không làm Trung tá Tạ Xuân Hậu nản lòng. Sẵn kiến thức thông thạo về bản đồ, anh đã tự mày mò sưu tập bản đồ chiến dịch đường 9 Nam Lào năm xưa, các hướng tiến công, các trận đánh để có riêng mình một tấm bản đồ tìm kiếm người thân.

Dù “năm này qua năm khác” lần tìm theo những mảnh ký ức vụn vặt, những thông tin ít ỏi, Trung tá Tạ Xuân Hậu cũng tranh thủ nghỉ hết ngày phép "cày nát cao điểm 407" - nơi mảnh đất “rừng thiêng nước độc” nằm giữa thượng nguồn sông Mỹ Chánh và sông Ô Lâu còn heo hút dấu chân người. Có thời điểm bừng lên hi vọng tìm được liệt sĩ Tạ Phương Dung khi vào năm 1999, cơ quan chức năng tỉnh Quảng Trị quy tập được 9 hài cốt tại chân cao điểm 407, trong đó 7 liệt sĩ là lính pháo binh có tên và 2 liệt sĩ lính thông tin chưa xác định tên tuổi. Các anh đều được an táng trong hầm chữ A, có cả số mộ… Trung tá Tạ Xuân Hậu vội vã xin đơn vị vào tận nơi xác minh. Nhưng khi đối chiếu lời kể nhân chứng và các dữ liệu có được mới biết 2 liệt sĩ lính thông tin không phải bác mình.

Khó khăn chồng chất khó khăn, không làm Trung tá Tạ Xuân Hậu nản lòng. Sẵn kiến thức thông thạo về bản đồ, anh đã tự mày mò sưu tập bản đồ chiến dịch đường 9 Nam Lào năm xưa, các hướng tiến công, các trận đánh để có riêng mình một tấm bản đồ tìm kiếm người thân. Có nhiều đêm không ngủ, đứng bên ban công nhà nhìn xa xăm Trung tá Hậu vô tình nhận được sự giúp đỡ to lớn của anh Phạm Hoài Thanh hàng xóm. Khi biết câu chuyện của Trung tá Hậu, vốn là kỹ sư công nghệ thông tin, chuyên gia vẽ bản đồ phòng cháy chữa cháy cho lực lượng công an, anh Thanh đã không quản ngày đêm sử dụng ứng dụng vệ tinh dựng lên bản đồ 3D về cao điểm 407.

Đêm trung tuần tháng 7 vừa qua, tấm bản đồ 3D hoàn thành, thể hiện rõ có tận 2 cao điểm 407 cách nhau khoảng mười km. Đo trên bản đồ, nếu mở rộng tìm kiếm theo phương pháp thông thường phạm vi sẽ rộng tới cả héc – ta, việc tìm kiếm sẽ vô cùng khó khăn. Nhưng khi nhân chứng là bác Trịnh Huy Quyền được mời đến xem, đã khóc oà kêu lớn “tìm thấy rồi”. Tất cả dữ liệu về mỏm cao điểm 407, vị trí chôn cất liệt sĩ Tạ Phương Dung và Phạm Văn Hoàn từ cao điểm đi xuống khoảng 10 phút đi bộ đều được thể hiện chính xác.

Mọi thông tin về hai liệt sĩ Tạ Phương Dungvà Phạm Văn Hoàn sau đó được Hạt kiểm lâm Phong Điền (thành phốHuế) hết sức giúp đỡ.

Mọi thông tin về hai liệt sĩ Tạ Phương Dungvà Phạm Văn Hoàn sau đó được Hạt kiểm lâm Phong Điền (thành phốHuế) hết sức giúp đỡ. Đích thân Hạt trưởng là anh Nguyễn Đắc Tiến cùng 6 anh em đã trực tiếp đến tận nơi xác minh thông tin chính xác như trên bản đồ 3D. Trong quá trình đi tìm, các anh kể lại vẫn tìm thấy có điểm cao 407 nay là địa danh cốc Par Nar Pran, thuộc phường Phong Điền, (thành phố Huế). Trước đây, đã nhiều lần đi tuần tra qua khu vực này các anh ghi nhận có những dấu tích của đơn vị bộ đội đã từng ở đây và có những đặc điểm sát với lời kể của các bác cựu chiến binh.

Biết được thông tin, đến 99% tìm được liệt sĩ Tạ Phương Dung và Phạm Văn Hoàn, Ban Chỉ huy quân sự thành phố Huế đã đích thân gọi điện cảm ơn Trung tá Tạ Xuân Hậu và chuẩn bị ngay kế hoạch tìm kiếm quy tập các anh trong tháng 7/2026. Đồng thời ngỏ ý mong muốn gia đình Trung tá Tạ Xuân Hậu sớm vào cùng chăm lo việc nghĩa cử. Gia đình liệt sĩ Phạm Văn Hoàn ở Ninh Bình cũng bày tỏ xúc động khi hoàn thành di nguyện của mẹ liệt sĩ vừa đi xa cách đây mấy năm là đưa anh về quê hương…

Vĩ Thanh

Trung tá tạ Xuân Hậu - cán bộ Đội Cảnh sát giao thông số 1, Phòng Cảnh sát giao thông (Công an thành phố Hà Nội).

Khi kể về câu chuyện bản thân, Trung tá Tạ Xuân Hậu mắt đỏ hoe, hi vọng hành trình tìm liệt sĩ Tạ Phương Dungvà Phạm Văn Hoàn với mong muốn có thêm nhiều thân nhân liệt sĩ từng chiến đấu hi sinh tại cao điểm 407 biết đến để có manh mối đón các anh về đoàn tụ cùng gia đình, quê hương.

Và mai đây, cho đến mãi sau này, câu chuyện vẹn tròn của Trung tá Tạ Xuân Hậu cũng như một nốt nhạc góp vào bản hùng ca hào hùng của dân tộc để thắp lên ngọn lửa cho các thế hệ mai sau của đất nước. Bản hùng ca đó là niềm tự hào của lớp trẻ hôm nay luôn biết đến công ơn cha ông ta đã dựng xây đất nước.

Bản hùng ca đó cũng là đạo lý “uống nước nhớ nguồn” luôn khắc ghi trong tim mỗi người dân Việt Nam, để cùng hoà nhịp và biến thành những việc làm cụ thể... từ những "dự án vẽ lại chân dung liệt sĩ bằng công nghệ mới", "xây dựng dữ liệu về liệt sĩ của lớp trẻ" và chính trong vạn dặm bước chân không mỏi đi tìm, quy tập các anh đến hôm nay. Niềm tự hào đó đang ngày càng được đắp bồi để sống mãi ngàn sau…