Đưa công nghệ sinh học từ nghiên cứu đến ứng dụng

Ngày 8/8, phiên khai mạc Hội nghị khoa học toàn quốc về Công nghệ sinh học 2026 đã chính thức diễn ra tại Đại học Đông Á (Đà Nẵng).

Chương trình có sự tham dự của đại diện lãnh đạo UBND TP Đà Nẵng, các sở ngành thành phố, Hội các ngành Sinh học Việt Nam, cùng gần 400 đại biểu là các giáo sư, chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế đến từ 118 trường đại học, viện nghiên cứu, bệnh viện, doanh nghiệp và tổ chức khoa học – công nghệ.

Đánh giá cao việc Hội Công nghệ Sinh học Việt Nam và Trường Đại học Đông Á phối hợp tổ chức Hội nghị có ý nghĩa quan trọng này, phát biểu tại phiên khai mạc, ông Hồ Quang Bửu - Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng nhận định: “Trong bối cảnh công nghệ sinh học được Đảng và Nhà nước xác định là một trong những công nghệ chiến lược của quốc gia, Hội nghị là dịp để cộng đồng khoa học cả nước gặp gỡ, công bố những kết quả nghiên cứu mới, trao đổi học thuật, tăng cường hợp tác và kết nối nghiên cứu với nhu cầu phát triển của đất nước.”

Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Hồ Quang Bửu phát biểu tại phiên khai mạc.

Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng cũng bày tỏ tin tưởng Hội nghị Khoa học toàn quốc về Công nghệ Sinh học năm 2026 sẽ mang lại nhiều giá trị thiết thực thông qua các báo cáo khoa học, các phiên thảo luận chuyên môn và hoạt động kết nối giữa các nhà khoa học với doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các cơ sở đào tạo. Những kết quả đạt được tại Hội nghị sẽ góp phần hình thành các hướng nghiên cứu mới, mở rộng hợp tác trong nước và quốc tế, đồng thời tạo thêm động lực cho sự phát triển của ngành công nghệ sinh học Việt Nam, trong đó có lĩnh vực dược liệu và Sâm Ngọc Linh.

Diễn ra trong 2 ngày 7 – 8/8, Hội nghị khoa học toàn quốc về Công nghệ sinh học 2026 quy tụ 225 báo cáo khoa học tiêu biểu, 83 báo cáo trình bày (oral) và 100 báo cáo poster - tạo nên diễn đàn học thuật cởi mở, nơi các nhà khoa học công bố kết quả nghiên cứu, trao đổi và cập nhật chuyên môn khoa học, phản biện khoa học, mở rộng hợp tác nghiên cứu, góp phần thúc đẩy sự phát triển của công nghệ sinh học Việt Nam.

Lãnh đạo TP Đà Nẵng và trường Đại học Đông Á tặng hoa chúc mừng các diễn giả hội nghị.

“Hội nghị khoa học toàn quốc về Công nghệ sinh học 2026 được tổ chức tại trường Đại học Đông Á là lần đầu tiên một Hội nghị khoa học toàn quốc về một lĩnh vực được Đảng và Nhà nước ưu tiên, là lĩnh vực công nghệ sinh học, được tổ chức tại một trường đại học tư thục.

Công nghệ sinh học ở nước ta đang đứng trước những cơ hội và thách thức vô cùng lớn lao, cụ thể là chuyển dịch sản xuất nông nghiệp theo hướng nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp 4.0 theo chuỗi giá trị có công nghệ chế biến sâu nâng cao giá trị nông sản, bảo vệ môi trường, đặc biệt là công nghệ xử lí chất thải rắn, chất thải nước và chất thải khí đang đe doạ nghiêm trọng sức khoẻ và cuộc sống của chúng ta. Việc tạo ra giống cây trồng mới, vật nuôi thích ứng cao với điều kiện biến đổi khí hậu toàn cầu cũng đang đòi hỏi những công cụ chỉnh sửa gen có hiệu quả cao, phát triển liệu pháp định đích tới từng bệnh nhân trong y học chính xác đang đòi hỏi các phương pháp tiếp cận hiện đại mà trong đó có sự ứng dụng của AI.

Trước tình hình đó, Hội nghị sẽ là diễn đàn rất hữu ích cho cộng đồng các nhà khoa học nghiên cứu, giảng dạy và triển khai ứng dụng có cơ hội trao đổi kinh nghiệm, thảo luận và đề xuất các kế hoạch hợp tác, làm giàu kiến thức, thúc đẩy quá trình nghiên cứu, giảng dạy và ứng dụng công nghệ sinh học ở nước ta ngày càng phát triển.” - GS.TS Lê Trần Bình - Chủ tịch Hội các ngành Sinh học Việt Nam cho biết.

GS.TS Lê Trần Bình - Chủ tịch Hội các ngành Sinh học Việt Nam phát biểu tại hội nghị.

Trong đó, ngay sau khai mạc là 4 báo cáo phiên toàn thể của các nhà khoa học từ Việt Nam, Nhật Bản và Hàn Quốc, cập nhật những thành tựu và xu hướng mới nhất của công nghệ sinh học trong nước và quốc tế: chuyển từ nghiên cứu mô tả sang chủ động thiết kế và tối ưu hóa các công nghệ sinh học nhằm tạo ra giá trị cho sức khỏe con người và phát triển bền vững, thu hút sự quan tâm của giới chuyên môn nhờ tính thực tiễn, tiềm năng ứng dụng cao và có ý nghĩa thiết thực cho cộng đồng.

Nghiên cứu “Ứng dụng công nghệ metagenomics trong nghiên cứu đa dạng quần xã vi khuẩn ở các hệ vi sinh thái và khai thác gen mã hóa enzyme tham gia phân hủy sinh học lignocellulose từ dữ liệu DNA đa hệ gen” của GS.TS Trương Nam Hải - Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam mở ra triển vọng phát triển các enzyme sinh học phục vụ xử lý sinh khối thực vật, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, sản xuất nhiên liệu sinh học, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và thúc đẩy các ngành công nghiệp xanh.

Ở lĩnh vực vật liệu y sinh, GS.TS Trần Lê Bảo Hà - Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQG TP. Hồ Chí Minh mang đến báo cáo “Công nghệ tiên tiến nghiên cứu phát triển vật liệu từ người và động vật ứng dụng trong y học tái tạo” về ứng dụng hai công nghệ: công nghệ chỉnh sửa gene, công nghệ khử/tái lập tế bào, đem đến nhiều giải pháp mới trong y học tái tạo. Các vật liệu sinh học thế hệ mới được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả tái tạo mô, hỗ trợ điều trị các tổn thương cơ quan và mở rộng khả năng ứng dụng trong lâm sàng.

Trong lĩnh vực công nghệ dược liệu, GS.TS Kee Yoeup Paek - Đại học Quốc gia Chungbuk, Hàn Quốc trình bày kết quả nghiên cứu ứng dụng “Từ hệ rễ đến công nghệ bioreactor: chiến lược canh tác tiên tiến và tối ưu hoá các hợp chất hoạt tính sinh học từ chi sâm (panax), phục vụ cho sản phẩm dược liệu thế hệ mới”. Thông qua việc kết nối giữa sinh lý học thực vật cơ bản và kỹ thuật công nghệ sinh học công nghiệp, nghiên cứu này đề xuất một mô hình bền vững nhằm chuyển hóa nguồn tài nguyên Panax thành các sản phẩm dược liệu giá trị cao, được chuẩn hóa cho thị trường chăm sóc sức khỏe toàn cầu.

GS.TS Kee Yoeup Paek - Đại học Quốc gia Chungbuk (Hàn Quốc) trình bày tại hội nghị.

Với lĩnh vực thực phẩm, GS.TS Naoki Nishino - Đại học Okayama, Nhật Bản trình bày nghiên cứu “Công nghệ sinh học động vật từ trang trại đến bàn ăn: thiết kế protein sữa vì sức khoẻ con người”, thảo luận về tầm quan trọng của cách tiếp cận “từ trang trại đến bàn ăn” trong nghiên cứu công nghệ sinh học hướng đến sản xuất thực phẩm bền vững, trong đó phân tích việc ứng dụng công nghệ sinh học động vật trong chọn giống bò sữa thông qua phân tích kiểu gen CSN2.

Cùng với 4 báo cáo phiên toàn thể, 183 báo cáo trình bày và poster tại hội nghị được phân chia tại 07 tiểu ban chuyên môn: Công nghệ gen; Công nghệ tế bào; Công nghệ Hóa sinh Protein; Công nghệ sinh học nông nghiệp; Công nghệ vi sinh, thực phẩm và môi trường; Công nghệ sinh học Y dược và ứng dụng AI; Y học tái tạo và trị liệu tế bào - bao quát gần như toàn bộ các hướng nghiên cứu trọng yếu trong lĩnh vực công nghệ sinh học hiện nay.

PGS.TS Đinh Thành Việt – Phó Hiệu trưởng trường Đại học Đông Á nhận định: “Đối với Trường Đại học Đông Á, việc đăng cai tổ chức Hội nghị Khoa học Toàn quốc về Công nghệ Sinh học năm 2026 là niềm vinh dự đồng thời cũng là trách nhiệm trong việc góp phần thúc đẩy sự phát triển của khoa học và công nghệ Việt Nam. Nhà trường đang từng bước xây dựng hệ sinh thái giáo dục, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo theo định hướng ứng dụng, gắn kết chặt chẽ với nhu cầu phát triển của doanh nghiệp, địa phương và khu vực. Trong những năm qua, Nhà trường đã và đang triển khai nhiều đề tài nghiên cứu, dự án hợp tác trong nước và quốc tế; đẩy mạnh công bố khoa học, đăng ký sở hữu trí tuệ và sáng chế, phát triển các sản phẩm ứng dụng, đồng thời thúc đẩy hoạt động chuyển giao công nghệ, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu xã hội.

Đồng thời, Nhà trường kỳ vọng sẽ thiết lập và mở rộng mạng lưới hợp tác giữa các đại học, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong các lĩnh vực nghiên cứu chung, đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh và học viên cao học, trao đổi giảng viên và sinh viên, đồng công bố quốc tế, phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, đăng ký sáng chế, sở hữu trí tuệ, triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ, cũng như thương mại hóa và chuyển giao các kết quả nghiên cứu vào sản phẩm thực tiễn.”

Nghi thức khai mạc triển lãm.

Triển lãm khoa học và công nghệ: Không gian kết nối nghiên cứu và ứng dụng

Trong 2 ngày 7-8/8, song song với các phiên báo cáo học thuật, trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học toàn quốc về Công nghệ sinh học 2026 cũng đã diễn ra Triển lãm khoa học và công nghệ.

Tại không gian Triển lãm khoa học và công nghệ, các đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp phát triển công nghệ; các đơn vị cung cấp thiết bị, máy móc, hóa chất, vật tư và giải pháp phòng thí nghiệm; các doanh nghiệp sản xuất sinh phẩm, dược phẩm, vaccine, chế phẩm sinh học, thực phẩm, mỹ phẩm, sản phẩm chăm sóc sức khỏe và các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ sinh học trong nông nghiệp, môi trường,… đã trưng bày và giới thiệu nhiều công nghệ tiên tiến, thiết bị và sản phẩm ứng dụng trong lĩnh vực công nghệ sinh học hiện đại.

Với 20 gian trưng bày, hoạt động triển lãm là không gian để các ý tưởng nghiên cứu gặp gỡ nhu cầu của thị trường, các kết quả nghiên cứu được giới thiệu, kiểm chứng, kết nối và từng bước chuyển thành các sản phẩm, công nghệ, giải pháp phục vụ cuộc sống; góp phần đưa khoa học đến gần hơn với thực tiễn, kết nối nghiên cứu với sản xuất, đổi mới sáng tạo với thị trường, thúc đẩy chuyển giao công nghệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Không dừng lại ở không gian trưng bày, nhiều hoạt động trao đổi hợp tác, trình diễn công nghệ, thảo luận trực tiếp tại không gian triển lãm đã tạo nên không khí giao lưu và tương tác cởi mở, phản ánh bức tranh toàn diện của ngành công nghệ sinh học Việt Nam, từ nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, phát triển công nghệ đến sản xuất, thương mại hóa và phục vụ cộng đồng.

Các đại biểu tham quan triển lãm.

“Không chỉ là nơi giới thiệu sản phẩm, công nghệ và thiết bị, Triển lãm còn trở thành diễn đàn kết nối hiệu quả giữa Nhà nước – Nhà trường – Nhà khoa học – Doanh nghiệp. Đây sẽ là nơi các ý tưởng nghiên cứu gặp gỡ nhu cầu của thị trường; các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, bệnh viện và phòng thí nghiệm có cơ hội tiếp cận các thiết bị hiện đại, hóa chất, vật tư tiêu hao, sinh phẩm, giải pháp công nghệ và các mô hình phòng thí nghiệm tiên tiến; đồng thời doanh nghiệp có điều kiện giới thiệu năng lực, tìm kiếm đối tác, tiếp nhận các kết quả nghiên cứu để phát triển sản phẩm mới và mở rộng thị trường.

Thông qua đó, kỳ vọng sẽ có nhiều chương trình hợp tác trong đào tạo và nghiên cứu, tư vấn khoa học và công nghệ, hình thành nhiều sản phẩm và giải pháp mới, hợp tác chuyển giao công nghệ, cung ứng thiết bị và vật tư phòng thí nghiệm, xây dựng phòng thí nghiệm, dịch vụ phân tích - kiểm nghiệm, ký kết các hợp đồng dịch vụ khoa học và công nghệ, các đơn đặt hàng nghiên cứu và phát triển giữa doanh nghiệp với các trường đại học và viện nghiên cứu; rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến sản xuất, từ ý tưởng nghiên cứu đến sản phẩm thương mại.”, PGS.TS Đinh Thành Việt – Phó Hiệu trưởng Đại học Đông Á chia sẻ tại triển lãm.