Anh hỗ trợ Ukraina sản xuất UAV và nâng cao năng lực công nghiệp quốc phòng

Cuộc xung đột Nga - Ukraine kéo dài đang làm thay đổi sâu sắc phương thức tiến hành chiến tranh hiện đại, trong đó các phương tiện bay không người lái (UAV) ngày càng giữ vai trò nổi bật. Từ phương tiện trinh sát, UAV đã phát triển thành một hệ thống đa chức năng, được sử dụng cho giám sát chiến trường, chỉ thị mục tiêu, tác chiến điện tử, vận chuyển hậu cần, đánh chặn trên không và tiến công tầm xa.

Thực tế chiến trường Ukraine cũng cho thấy một đặc điểm mới: bên cạnh những hệ thống vũ khí hiện đại có giá thành cao, khả năng sản xuất nhanh, số lượng lớn và liên tục cải tiến các UAV chi phí thấp đang trở thành một yếu tố quan trọng đối với năng lực duy trì tác chiến.

Trong bối cảnh đó, Anh đang đẩy mạnh đầu tư, sản xuất và hợp tác phát triển UAV nhằm tiếp tục hỗ trợ Ukraine, đồng thời từng bước mở rộng năng lực của ngành công nghiệp quốc phòng trong nước. Những động thái từ năm 2025 đến nay cho thấy London không chỉ dừng ở việc mua UAV để chuyển giao cho Kiev mà đang hướng tới hình thành một mô hình hợp tác công nghiệp quốc phòng Anh - Ukraine, kết hợp kinh nghiệm chiến trường của Ukraine với năng lực nghiên cứu, sản xuất và huy động vốn của Anh.

Từ viện trợ UAV đến sản xuất quy mô lớn

Bước chuyển này thể hiện rõ qua sự gia tăng nhanh chóng về quy mô hỗ trợ. Tháng 6-2025, Chính phủ Anh công bố khoản đầu tư 350 triệu bảng nhằm tăng lượng UAV cung cấp cho Ukraine từ mục tiêu 10.000 chiếc trong năm 2024 lên 100.000 chiếc trong năm 2025. Khoản kinh phí này nằm trong tổng mức hỗ trợ quân sự 4,5 tỷ bảng của Anh dành cho Ukraine trong năm đó.

Đáng chú ý, chính sách của London ngày càng chuyển từ "cung cấp phương tiện" sang "xây dựng năng lực sản xuất". Đây là sự thay đổi có ý nghĩa lâu dài. Trong điều kiện UAV trên chiến trường có tốc độ tiêu hao lớn và vòng đời công nghệ ngày càng ngắn, việc duy trì một dây chuyền sản xuất linh hoạt có thể quan trọng không kém việc sở hữu kho dự trữ lớn.

Đến tháng 4-2026, Bộ Quốc phòng Anh tiếp tục công bố gói UAV lớn nhất của nước này dành cho Ukraine, với kế hoạch cung cấp ít nhất 120.000 UAV trong năm. Danh mục bao gồm UAV tiến công tầm xa, UAV tình báo - trinh sát, UAV hậu cần và các phương tiện không người lái phục vụ hoạt động trên biển.

Tháng 6-2026, Anh công bố thêm gói hỗ trợ trị giá khoảng 752 triệu bảng, trong đó có kế hoạch cung cấp 150.000 UAV do Ukraine sản xuất cùng hơn 350 tên lửa phòng không và radar trước cuối năm 2026. Nguồn tài chính được bố trí trong khuôn khổ khoản vay Extraordinary Revenue Acceleration (ERA) của Anh dành cho Ukraine, được bảo đảm bằng nguồn thu từ các tài sản chủ quyền của Nga đang bị phong tỏa.

Những con số trên cho thấy UAV đã trở thành một trong những cấu phần quan trọng trong chính sách hỗ trợ quân sự của London đối với Kiev.

Hợp tác công nghệ Anh - Ukraine được đẩy mạnh

Một nét đáng chú ý khác là Anh đang tận dụng trực tiếp kinh nghiệm chiến trường và công nghệ UAV do Ukraine phát triển.

Tháng 6-2025, Thủ tướng Anh Keir Starmer và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đạt thỏa thuận chia sẻ công nghệ chiến trường, qua đó tạo cơ chế để công nghệ được phát triển và kiểm nghiệm tại Ukraine có thể kết nối với năng lực công nghiệp quốc phòng Anh.

Đến tháng 9-2025, hai bên tiếp tục thúc đẩy quan hệ hợp tác thông qua một thỏa thuận chia sẻ công nghệ, cho phép Anh và Ukraine cùng phát triển, sản xuất trang thiết bị quân sự. Một trong những dự án nổi bật là UAV đánh chặn Octopus, được thiết kế để chống các UAV tiến công kiểu Shahed. Anh đặt mục tiêu sản xuất hàng nghìn chiếc Octopus mỗi tháng để cung cấp cho Ukraine.

Đầu năm 2026, Chính phủ Anh xác nhận việc sản xuất Octopus tại Anh được triển khai. Theo Bộ Quốc phòng Anh, loại UAV đánh chặn này được phát triển bởi các kỹ sư Ukraine và tiếp tục hoàn thiện với sự tham gia của ngành công nghiệp Anh.

Một yếu tố đáng chú ý là chi phí của mỗi UAV Octopus được phía Anh cho biết thấp hơn 10% chi phí của loại UAV mà nó được thiết kế để đánh chặn. Thiết kế cũng được cập nhật thường xuyên dựa trên dữ liệu thực tế từ chiến trường.

Cách tiếp cận này phản ánh một xu thế mới của công nghiệp quốc phòng: rút ngắn đáng kể khoảng cách giữa chiến trường, nghiên cứu phát triển và dây chuyền sản xuất. Những kinh nghiệm thu được từ thực địa có thể nhanh chóng được chuyển về cơ sở nghiên cứu, từ đó điều chỉnh thiết kế và đưa phiên bản mới trở lại chiến trường.

Hình thành chuỗi công nghiệp UAV Anh - Ukraine

Hợp tác UAV vì vậy không chỉ mang ý nghĩa viện trợ. Trong tuyên bố chung về tăng cường hợp tác công nghiệp quốc phòng công bố năm 2026, Anh và Ukraine xác định khả năng xây dựng các dây chuyền sản xuất chung, nghiên cứu và phát triển chung, tích hợp chuỗi cung ứng quốc phòng và mở rộng sản xuất quy mô lớn. Hai nước cũng thúc đẩy chương trình LYRA, bao gồm các dự án về UAV, phòng không, phương tiện tác chiến tầm xa và những công nghệ quốc phòng mới.

Điều này cho thấy một mô hình hợp tác mới đang từng bước hình thành: Ukraine cung cấp kinh nghiệm chiến trường, nhu cầu thực tế và một số thiết kế đã được kiểm nghiệm; Anh cung cấp năng lực tài chính, công nghiệp, tiêu chuẩn hóa, chuỗi cung ứng và khả năng mở rộng sản xuất.

Tháng 2-2026, một cơ sở sản xuất mới của Ukrspecsystems - một trong những nhà sản xuất UAV lớn của Ukraine - được mở tại Suffolk, miền đông nước Anh. Theo Chính phủ Anh, cơ sở này có thể tạo tới 500 việc làm, đồng thời sản xuất UAV phục vụ nhu cầu của lực lượng Ukraine.

Như vậy, hỗ trợ Ukraine đang được London gắn ngày càng chặt với mục tiêu củng cố nền tảng công nghiệp quốc phòng trong nước. Nguồn ngân sách quốc phòng không chỉ được xem xét dưới góc độ viện trợ mà còn là công cụ thúc đẩy nghiên cứu, công nghệ, sản xuất và việc làm tại Anh.

UAV đang trở thành vũ khí quan trọng trên chiến trường Ukraina

UAV đánh chặn trở thành hướng ưu tiên

Một trong những vấn đề lớn đối với Ukraine là đối phó các cuộc tiến công bằng UAV với số lượng lớn. Trong trường hợp phải sử dụng tên lửa phòng không có giá thành cao để đánh chặn UAV giá rẻ, bên phòng thủ có thể rơi vào thế bất lợi về kinh tế trong một cuộc chiến kéo dài.

Chính vì vậy, UAV đánh chặn giá thấp đang được Anh chú trọng. Octopus là ví dụ điển hình. Thay vì sử dụng một hệ thống phòng không truyền thống cho mọi mục tiêu, UAV đánh chặn có thể tạo thêm một tầng phòng thủ chi phí thấp, đặc biệt đối với các UAV tiến công tương đối chậm. Chính phủ Anh cho biết mục tiêu sản xuất là hàng nghìn Octopus mỗi tháng.

Nếu mô hình này chứng minh được hiệu quả, nó có thể góp phần thay đổi bài toán kinh tế của phòng không. Vấn đề không còn chỉ là "đánh chặn được hay không", mà còn là "đánh chặn bằng phương tiện nào với chi phí hợp lý".

Đây cũng là bài học lớn được rút ra từ chiến trường Ukraine: trong một cuộc xung đột kéo dài, năng lực duy trì sản xuất, bổ sung nhanh phương tiện bị tiêu hao và kiểm soát chi phí có ý nghĩa chiến lược.

Anh hướng tới xây dựng "nền kinh tế sẵn sàng quốc phòng"

Việc mở rộng sản xuất UAV còn phù hợp với chủ trương rộng hơn của London về tăng cường năng lực công nghiệp quốc phòng. Chiến trường Ukraine cho thấy các quốc gia châu Âu phải đối mặt với yêu cầu vừa duy trì các hệ thống vũ khí công nghệ cao truyền thống, vừa phải có khả năng sản xuất hàng loạt các phương tiện tương đối rẻ, có chu kỳ đổi mới rất nhanh.

Trong lĩnh vực UAV, lợi thế không nhất thiết chỉ thuộc về bên sở hữu một vài hệ thống tối tân. Năng lực tổ chức sản xuất hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn phương tiện trong thời gian ngắn; khả năng sửa đổi thiết kế liên tục; và khả năng duy trì nguồn linh kiện ổn định có thể trở thành những tiêu chí quan trọng của sức mạnh công nghiệp quốc phòng.

Bởi vậy, việc Anh thúc đẩy doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia chuỗi cung ứng UAV cũng có ý nghĩa đáng chú ý. Khi công nghệ UAV ngày càng gắn với trí tuệ nhân tạo, cảm biến, điện tử, phần mềm, vật liệu mới và sản xuất số, ranh giới giữa công nghiệp dân sự và quốc phòng cũng trở nên linh hoạt hơn.

Một "phòng thí nghiệm" của chiến tranh công nghệ

Có thể thấy một mục tiêu khác của Anh là khai thác những bài học công nghệ từ Ukraine.

Ukraine đang sở hữu lượng dữ liệu thực chiến rất lớn về UAV và chống UAV. Những thông tin về khả năng gây nhiễu, phương thức điều khiển, độ bền, cảm biến, nhận dạng mục tiêu và chiến thuật sử dụng có giá trị đặc biệt đối với nghiên cứu quốc phòng.

Trong khuôn khổ quan hệ đối tác Anh - Ukraine, dữ liệu chiến trường được đưa vào quá trình cải tiến sản phẩm. Chính phủ Anh cho biết thiết kế Octopus có thể được cập nhật khoảng sáu tuần một lần nhằm thích ứng với những thay đổi trong chiến thuật của phía Nga.

Điều này phản ánh đặc trưng mới của cuộc chạy đua UAV: tốc độ đổi mới đang trở thành một thành tố của sức mạnh quân sự. Một loại UAV có thể đạt hiệu quả trong thời gian nhất định nhưng nhanh chóng mất ưu thế khi đối phương phát triển biện pháp gây nhiễu hoặc đánh chặn.

Vì vậy, chu trình "chiến trường - dữ liệu - nghiên cứu - sản xuất - chiến trường" ngày càng được rút ngắn.

Những tính toán chiến lược của London

Việc Anh tập trung sản xuất UAV phục vụ Ukraine có thể được nhìn nhận trên một số phương diện.

Trước hết, London tiếp tục duy trì vai trò là một trong những nước châu Âu tích cực hỗ trợ Kiev. Trong bối cảnh chiến sự kéo dài, UAV là loại phương tiện có thể được sản xuất nhanh hơn nhiều hệ thống vũ khí truyền thống và đáp ứng trực tiếp nhu cầu chiến trường.

Thứ hai, Anh đang tận dụng quá trình hỗ trợ Ukraine để thúc đẩy hiện đại hóa ngành công nghiệp quốc phòng. Những dây chuyền UAV được xây dựng hôm nay không nhất thiết chỉ phục vụ Ukraine mà còn có thể trở thành một phần năng lực sản xuất quốc phòng lâu dài của Anh.

Thứ ba, hợp tác với Ukraine giúp Anh tiếp cận một nguồn kinh nghiệm tác chiến UAV đặc biệt lớn. Những kinh nghiệm này có thể tác động tới học thuyết quân sự, thiết kế trang bị và định hướng đầu tư quốc phòng của Anh trong những năm tới.

Thứ tư, London muốn củng cố vị thế trong cấu trúc an ninh châu Âu. Khi các nước NATO tăng chi tiêu quốc phòng và đẩy mạnh tái vũ trang, khả năng cung cấp UAV, hệ thống chống UAV và các công nghệ liên quan có thể trở thành một lợi thế công nghiệp và chiến lược.

Tác động đối với cục diện an ninh châu Âu

Xu hướng Anh mở rộng sản xuất UAV cũng phản ánh quá trình điều chỉnh rộng lớn hơn đang diễn ra tại châu Âu. Chiến tranh Ukraine đã thúc đẩy nhiều quốc gia đánh giá lại khả năng sản xuất quốc phòng trong điều kiện xung đột cường độ cao. Không chỉ Anh, các quốc gia châu Âu khác cũng đang tìm cách mở rộng năng lực UAV và chống UAV.

Tháng 8-2026, Reuters cho biết Pháp đang huy động năng lực của ngành ô-tô để thúc đẩy sản xuất UAV quy mô lớn, cho thấy việc công nghiệp hóa sản xuất thiết bị không người lái đang trở thành xu hướng đáng chú ý tại châu Âu.

Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của năng lực UAV cũng đặt ra những thách thức mới. Công nghệ phát triển quá nhanh có thể khiến một số phương tiện trở nên lạc hậu chỉ sau thời gian ngắn. Các nước vì thế phải giải bài toán giữa duy trì kho dự trữ với duy trì năng lực sản xuất có thể nhanh chóng mở rộng khi cần thiết.

Bên cạnh đó, UAV ngày càng gắn với trí tuệ nhân tạo và khả năng hoạt động tự động cũng đặt ra các vấn đề về luật pháp quốc tế, kiểm soát vũ khí và trách nhiệm của con người trong việc sử dụng vũ lực. Đây sẽ là những nội dung mà cộng đồng quốc tế cần tiếp tục thảo luận.