Ông Trump hoãn trừng phạt Nga, quan hệ Mỹ - Ukraine thêm căng thẳng

Mỹ tạm hoãn các biện pháp gây sức ép lên Nga

Theo CNN ngày 16/10, ông Trump đã ký sắc lệnh hành pháp miễn áp dụng một loạt biện pháp trừng phạt liên quan đến hoạt động buôn bán nhiên liệu hóa thạch của Nga, dù các biện pháp này dự kiến sắp có hiệu lực theo đạo luật được ông ký ban hành tháng trước.

Trong sắc lệnh, Tổng thống Mỹ cho biết đã thông báo với Quốc hội rằng việc ban hành miễn trừ vào thời điểm hiện tại là vì lợi ích quốc gia của Mỹ. Tuy nhiên, Nhà Trắng chưa đưa ra lời giải thích chi tiết về cơ sở của quyết định.

Các biện pháp bị trì hoãn nằm trong đạo luật mang tên cố Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, người có quan điểm cứng rắn với Nga và từng thúc đẩy sử dụng các biện pháp kinh tế để buộc Moscow chấm dứt chiến tranh tại Ukraine.

Đạo luật dự kiến cho phép áp thuế lên tới 100% đối với hàng hóa nhập khẩu từ năm quốc gia mua dầu thô hoặc khí đốt lớn nhất của Nga. Mục tiêu là gây sức ép lên các đối tác thương mại của Moscow, qua đó hạn chế nguồn thu góp phần tài trợ cho chiến dịch quân sự của Nga.

Việc tạm hoãn thực thi các biện pháp này cho thấy chính quyền Trump đang cân nhắc giữa mục tiêu gây sức ép lên Moscow và những ưu tiên kinh tế, năng lượng của Mỹ.

Tổng thống Donald Trump phát biểu về chính sách đối ngoại và các quyết định lệnh trừng phạt. Nguồn: OPB

Thỏa thuận diesel với Nga gây tranh cãi

Quyết định mới được đưa ra khoảng một tuần sau khi ông Trump công bố thỏa thuận cho phép Nga xuất khẩu dầu diesel, với mục tiêu góp phần hạ giá năng lượng trên thị trường quốc tế.

Động thái này khiến Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky bất bình. Kyiv cho rằng việc tạo điều kiện cho Nga tiếp tục thu lợi từ hoạt động năng lượng có thể làm suy yếu nỗ lực gây sức ép kinh tế lên Moscow trong khi chiến tranh vẫn tiếp diễn.

Thỏa thuận cũng vấp phải sự chỉ trích từ cả hai đảng tại Mỹ. Một số nghị sĩ cảnh báo rằng việc nới lỏng các hạn chế có thể đi ngược mục tiêu của đạo luật vừa được thông qua, vốn nhằm ngăn nguồn thu từ hoạt động thương mại tiếp tục hỗ trợ chiến dịch quân sự của Nga.

Trong khi đó, chính quyền Trump gây sức ép yêu cầu Ukraine dừng các cuộc tấn công vào cơ sở dầu mỏ của Nga, với lập luận rằng những cuộc tấn công này góp phần đẩy giá nhiên liệu lên cao. Ukraine từng tạm thời chấp thuận yêu cầu, nhưng sau đó nối lại các cuộc tấn công, trong khi Nga tiếp tục đánh phá hạ tầng năng lượng của Ukraine.

Diễn biến trên phản ánh sự khác biệt ngày càng rõ giữa ưu tiên của Washington về giá năng lượng và mục tiêu quân sự của Kyiv.

Quan hệ Washington - Kyiv đối mặt thêm sức ép

Bất đồng về chính sách năng lượng diễn ra trong lúc quan hệ giữa ông Trump và ông Zelensky trở nên căng thẳng hơn. Ukraine cũng bày tỏ quan ngại về những gián đoạn trong hoạt động chia sẻ tình báo của Mỹ và các hạn chế đối với dịch vụ vệ tinh Starlink, vốn đóng vai trò quan trọng trong liên lạc và hoạt động quân sự của Kyiv.

Thông tin về khả năng Mỹ hạn chế hỗ trợ tình báo và vũ khí đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại. Những hỗ trợ này giúp Ukraine theo dõi các cuộc tấn công bằng tên lửa, bảo vệ cơ sở hạ tầng và duy trì năng lực phòng thủ trước các đợt tập kích của Nga.

Tại hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu ở Brussels ngày 16/10, các nhà lãnh đạo châu Âu thể hiện sự ủng hộ đối với ông Zelensky trong bối cảnh quan hệ giữa Ukraine và Mỹ gặp nhiều khó khăn. Tổng thống Ukraine tiếp tục kêu gọi tăng cường hỗ trợ tài chính và quân sự để chuẩn bị cho mùa đông, khi hệ thống năng lượng nước này vẫn chịu sức ép từ các cuộc tấn công.

Đối với châu Âu, nguy cơ Washington giảm hỗ trợ Kyiv đặt ra yêu cầu phải tăng cường năng lực phòng thủ và tìm nguồn lực bổ sung để duy trì sự hỗ trợ cho Ukraine.

Triển vọng hòa bình vẫn chưa rõ ràng

Quyết định tạm hoãn các biện pháp trừng phạt diễn ra trong bối cảnh nỗ lực tìm kiếm giải pháp chấm dứt chiến tranh chưa đạt được bước đột phá đáng kể.

Chính quyền Trump đang tìm cách thúc đẩy các thỏa thuận liên quan đến năng lượng và yêu cầu hai bên hạn chế tấn công cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, Ukraine và các đồng minh châu Âu vẫn hoài nghi về khả năng Nga thực sự sẵn sàng chấm dứt chiến tranh.

Việc tạm hoãn trừng phạt cũng có thể làm suy yếu một công cụ gây sức ép kinh tế mà Washington vừa được Quốc hội trao thêm quyền sử dụng. Trong khi đó, nếu giá năng lượng tiếp tục là ưu tiên hàng đầu của chính quyền Mỹ, các quyết định liên quan đến Nga có thể ngày càng chịu tác động từ mục tiêu kinh tế trong nước.

Những diễn biến tiếp theo sẽ cho thấy liệu Washington có thể cân bằng giữa việc giảm giá năng lượng, duy trì sức ép lên Moscow và bảo đảm sự hỗ trợ dành cho Ukraine hay không.