Đường dây nóng: 0965.972.992
tso@taichinhso.net.vn
Xã hội càng phát triển, nhu cầu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi càng cao. Ảnh: Đức Trân
Điểm đến mới của người cao tuổi
7 giờ sáng, tại Điểm Y tế Thạch Bàn, số 1 ngõ 307 đường Thạch Bàn, các nhân viên y tế đã có mặt để chuẩn bị đón người cao tuổi. Không ít cụ đến từ sớm, có người được con cháu đưa tới, có người vẫn tự đi lại được nên chủ động đến cơ sở.
Công việc đầu tiên trong ngày không phải tập thể dục hay tham gia các trò chơi, mà là kiểm tra sức khỏe. Từng người được hỏi thăm về giấc ngủ, tình trạng ăn uống, những biểu hiện bất thường từ tối hôm trước; sau đó được đo huyết áp, mạch và nhiệt độ.
Với người đang điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc các bệnh mạn tính, nhân viên y tế kiểm tra thêm việc sử dụng thuốc. Những thông tin như đã uống thuốc hay chưa, dùng đúng giờ không, có quên liều hoặc tự bổ sung sản phẩm nào khác không đều được hỏi kỹ.
Các chỉ số được ghi lại để theo dõi. Người có sức khỏe ổn định được hướng dẫn tham gia vận động; người mệt, huyết áp bất thường hoặc đau nhiều được bố trí nghỉ ngơi và điều chỉnh hoạt động phù hợp.
Không khí tại đây vì thế khác với một câu lạc bộ người cao tuổi thông thường. Các hoạt động văn hóa, thể thao được tổ chức trên nền tảng theo dõi sức khỏe, còn nhân viên y tế vừa làm công việc chuyên môn, vừa quan sát khả năng vận động, tâm lý và mức độ hòa nhập của từng người.
Khoảng 8 giờ 30, người cao tuổi tập trung tại phòng truyền thông để nghe giáo dục sức khỏe. Nội dung được lựa chọn từ những vấn đề rất gần với đời sống của các cụ: cách xử trí khi có biểu hiện bất thường, chế độ ăn đối với người tăng huyết áp, đái tháo đường, cách dùng thuốc đúng giờ và nguy cơ tương tác giữa thuốc điều trị với thực phẩm chức năng. Thay vì chỉ khuyến cáo chung, các buổi trao đổi dành thời gian để từng người đặt câu hỏi. Có cụ mang theo tên sản phẩm đang sử dụng để hỏi bác sĩ; có người muốn biết dấu hiệu nào có thể theo dõi ở nhà, dấu hiệu nào cần đến bệnh viện.
Bà Lê Thị Lan, 79 tuổi, cho biết những buổi tư vấn như vậy là một trong những lý do khiến bà quyết định đăng ký sinh hoạt lâu dài sau thời gian trải nghiệm.
“Hằng ngày tôi chỉ ở nhà một mình, đi ra rồi lại đi vào, con cháu đi học, đi làm hết. Cháu trai biết cơ sở khai trương nên động viên tôi đến thử. Ấn tượng đầu tiên là nơi này sạch sẽ, mát mẻ, các nhân viên nhẹ nhàng và tận tụy. Tôi thấy yên tâm vì sáng nào cũng có người kiểm tra sức khỏe, nhắc thuốc. Nhưng điều làm tôi thoải mái hơn là có bạn bè, có sinh hoạt đều đặn. Tôi cảm thấy mình khỏe hơn và đầu óc cũng minh mẫn hơn” - bà Lan tâm sự.
Sau buổi truyền thông, các cụ tự chọn hoạt động vận động phù hợp. Cường độ tập không đồng đều cho tất cả, mà được điều chỉnh theo tuổi, thể trạng và bệnh nền. Người cao tuổi được nhắc không cố gắng quá sức, không so sánh khả năng vận động với người khác và phải báo ngay nếu có biểu hiện chóng mặt, đau ngực, khó thở hoặc mất thăng bằng.
Trong phòng sinh hoạt chung, những người không tập ngoài trời chơi cờ tướng, cờ vua, cờ cá ngựa, đọc sách hoặc tham gia các bài tập vận động bàn tay, ghi nhớ và ném bóng. Không khí dần rộn ràng hơn khi những bài hát quen thuộc vang lên gần giờ trưa.
Khoảng 11 giờ 30, các hoạt động buổi sáng tạm dừng. Người cao tuổi dùng bữa trưa tại cơ sở. Thực đơn được xây dựng theo tuần, thay đổi từ thứ Hai đến thứ Sáu và được điều chỉnh cho từng nhóm có nhu cầu đặc biệt.
Sau bữa ăn, người cao tuổi nghỉ trưa tại 5 phòng với tổng cộng khoảng 40 giường. Không gian được giữ yên tĩnh, nhiệt độ phù hợp. Nhân viên cơ sở vẫn theo dõi những người có sức khỏe yếu hơn hoặc đang sử dụng thuốc trong ngày.
Khoảng 14 giờ, hoạt động buổi chiều bắt đầu. Ngoài yoga, vận động và sinh hoạt theo sở thích, một nội dung được nhiều cụ quan tâm là bài tập phòng ngừa té ngã, tham khảo từ chương trình có sự hướng dẫn của Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản.
Một ngày sinh hoạt tại cơ sở kết thúc vào buổi chiều. Các cụ trở về nhà, vẫn sống trong gia đình quen thuộc thay vì lưu trú dài hạn. Sáng hôm sau, họ lại có thể đến đây để được theo dõi sức khỏe, vận động, ăn uống, nghỉ ngơi và trò chuyện cùng những người đồng tuổi.
Nhu cầu thực tế lớn
Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày đặt tại Điểm Y tế Thạch Bàn được khai trương dịp đầu tháng 6 vừa qua, hoạt động trực thuộc Trạm Y tế phường Long Biên. Đây là mô hình “sáng đi - chiều về”, không lưu trú qua đêm và không thay thế điều trị nội trú tại bệnh viện.
ThS.BS Nguyễn Khắc Thúy, Giám đốc Trạm Y tế phường Long Biên cho biết, sau những ngày đầu hoạt động, cơ sở đã đón hơn 120 lượt người, gồm người cao tuổi và con cháu đến tham quan, trải nghiệm. Trong số này, 10 cụ đã đăng ký sinh hoạt cả ngày lâu dài. Mục tiêu trước mắt là phục vụ tối đa khoảng 40 người mỗi ngày.
Mức phí dự kiến từ 5 đến 5,5 triệu đồng mỗi tháng, dùng để trang trải tiền ăn, điện nước và thuê nhân sự phụ trợ, theo nguyên tắc phi lợi nhuận. Theo ông Thúy, mức này bằng khoảng một nửa đến một phần ba chi phí tại một số mô hình dưỡng lão bán trú tư nhân.
Mô hình nhà dưỡng lão công lập đầu tiên ra đời được đón nhận.
Tuy nhiên, điều tạo nên sự khác biệt không chỉ nằm ở mức phí. Do tích hợp trong hoạt động của trạm y tế, cơ sở có lợi thế trực tiếp về quản lý hồ sơ sức khỏe, theo dõi bệnh mạn tính, rà soát việc sử dụng thuốc và xử trí ban đầu khi có bất thường. Đơn vị cũng kết nối với Bệnh viện Đa khoa Đức Giang để chuyển viện, cấp cứu khi cần thiết.
Theo ThS.BS Nguyễn Khắc Thúy, phường Long Biên hiện có hơn 8.700 người cao tuổi, chiếm khoảng 13% dân số; gần 6.000 người mắc bệnh mạn tính cần được theo dõi, quản lý thường xuyên.
Nhiều người tuổi cao, sức yếu, sống một mình hoặc chỉ còn hai vợ chồng nương tựa lẫn nhau. Quá trình đô thị hóa nhanh và sự thay đổi cấu trúc gia đình khiến con cháu phần lớn vắng nhà trong ngày. Nhu cầu chăm sóc người cao tuổi vì thế không còn chỉ là chữa bệnh khi ốm, mà bao gồm theo dõi sức khỏe, hỗ trợ vận động, dinh dưỡng, tâm lý và duy trì kết nối xã hội.
Bà Hoàng Thị Cúc, 64 tuổi, biết đến mô hình qua truyền hình. Sau khi hỏi những người từng trải nghiệm và nhận được đánh giá tích cực, bà tới tìm hiểu với mong muốn trước hết là tìm nơi chăm sóc ban ngày cho người bố 91 tuổi.
Tuy nhiên, bố bà đã nằm liệt giường nhiều năm. Nhân viên y tế giải thích cơ sở hiện chưa đủ điều kiện tiếp nhận người phụ thuộc hoàn toàn, cần hỗ trợ ăn uống, vệ sinh và chăm sóc y tế liên tục.
Trường hợp của gia đình bà Cúc cho thấy nhu cầu chăm sóc trong cộng đồng hiện tại. Đồng thời, số người đến trải nghiệm và đăng ký cũng cho thấy nhu cầu thực tế là rõ ràng.
Nỗi lo nhân lực
Sau không khí sôi nổi của những ngày đầu, khó khăn lớn nhất của cơ sở nói trên hiện nằm ở hành lang hoạt động và nhân lực. Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi hiện sử dụng 17 cán bộ, nhân viên được huy động từ các khoa, phòng. Tất cả đều làm việc theo chế độ kiêm nhiệm. Họ vừa phải bảo đảm hoạt động khám chữa bệnh, phòng bệnh và quản lý sức khỏe người dân tại trạm y tế, vừa tham gia theo dõi, chăm sóc và tổ chức sinh hoạt cho các cụ.
Áp lực này càng rõ trong bối cảnh sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, khối lượng nhiệm vụ của trạm y tế tăng lên nhưng nhân lực chưa được bổ sung tương xứng. Một nhân viên y tế tại cơ sở chia sẻ, đội ngũ hiện gần như đang “gồng mình” bằng nhiệt huyết, tinh thần cống hiến và sự tận tụy với từng người bệnh, từng người cao tuổi. Với họ, áp lực không chỉ là khối lượng công việc mà còn là yêu cầu phải quan sát liên tục để không bỏ sót bất thường.
Với người cao tuổi, một biểu hiện mệt, thay đổi huyết áp, giảm thăng bằng hoặc dùng nhầm thuốc có thể dẫn đến biến cố. Chăm sóc các cụ vì thế đòi hỏi thời gian, sự kiên nhẫn và kỹ năng chuyên biệt, không thể chỉ thực hiện như một nhiệm vụ bổ sung.
Nếu số người đăng ký tăng lên mức tối đa 40 cụ mỗi ngày, bài toán nhân lực sẽ trở nên cấp thiết hơn. Cơ sở cần đủ người thực hiện khám, điều dưỡng, phục hồi chức năng, dinh dưỡng, chăm sóc hỗ trợ, tổ chức hoạt động và xử trí tình huống khẩn cấp. Muốn duy trì lâu dài, cần có định mức nhân sự cụ thể, vị trí việc làm phù hợp và chương trình đào tạo về lão khoa, dinh dưỡng, phục hồi chức năng, phòng ngừa té ngã, sa sút trí tuệ và hỗ trợ tâm lý.
Do đó, cùng với hướng dẫn chuyên môn, cần nghiên cứu cơ chế hỗ trợ phù hợp để giữ được bản chất công lập, phi lợi nhuận và khả năng tiếp cận của người dân.
Đến năm 2030, 20% số xã, phường có mô hình chăm sóc người già ban ngày
Theo Quyết định số 1116/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung Chương trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030, mục tiêu đặt ra: Đến năm 2030, ít nhất 90% xã, phường, đặc khu sẽ có một câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi cùng với một đội tình nguyện viên tham gia hỗ trợ chăm sóc. Đồng thời, tối thiểu 20% xã, phường, đặc khu sẽ được thí điểm và phát triển mô hình cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày.
Đức Trân
bình luận (0)