Mỹ muốn dùng thỏa thuận diesel để thúc đẩy hòa đàm Nga - Ukraine

Washington muốn đưa Nga trở lại bàn đàm phán

Theo Reuters ngày 12/10, các đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump đã thông báo với giới chức Ukraine rằng thỏa thuận xuất khẩu dầu diesel với Nga là một phần trong nỗ lực khôi phục tiến trình đàm phán hòa bình.

Trong cuộc gặp tại Miami, đặc phái viên Steve Witkoff và ông Jared Kushner, con rể Tổng thống Trump, cho biết Tổng thống Nga Vladimir Putin hiện chưa sẵn sàng đàm phán chấm dứt xung đột.

Theo ba nguồn tin am hiểu cuộc gặp, Washington kỳ vọng việc nới lỏng một phần hạn chế thương mại năng lượng sẽ giúp Moscow có thái độ mềm mỏng hơn và tạo điều kiện nối lại các cuộc đàm phán ba bên giữa Mỹ, Nga và Ukraine.

Cơ sở hạ tầng lưu trữ và bể chứa nhiên liệu trong bối cảnh các đàm phán ngoại giao năng lượng. Nguồn: Kacper Pempel / Reuters.

Thỏa thuận diesel gây tranh cãi

Thỏa thuận được ông Trump công bố vào tuần trước, cho phép Nga cung cấp hơn 2,25 triệu thùng dầu diesel cho thị trường Mỹ và thế giới. Washington đồng thời tạm thời nới lỏng một số biện pháp trừng phạt đối với nhiên liệu Nga.

Tổng thống Trump cho rằng động thái này có thể góp phần giảm giá năng lượng tại Mỹ, trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao đang gây sức ép lên người tiêu dùng và doanh nghiệp trước cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11.

Tuy nhiên, một số nghị sĩ Mỹ phản đối thỏa thuận vì lo ngại nguồn thu từ xuất khẩu nhiên liệu có thể giúp Nga tiếp tục tài trợ cho chiến dịch quân sự tại Ukraine mà không phải đưa ra nhượng bộ cụ thể.

Các chuyên gia cũng nhận định lượng diesel bổ sung khó tạo ra thay đổi lớn đối với giá nhiên liệu Mỹ, bởi con số này còn thấp hơn nhu cầu tiêu thụ trong một ngày của riêng ngành vận tải nước này.

Mỹ đề nghị Ukraine ngừng tấn công nhà máy lọc dầu Nga

Theo Reuters, tại cuộc gặp ở Miami, ông Kushner tiếp tục đề nghị Ukraine ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu của Nga.

Washington cho rằng những cuộc tấn công này góp phần làm gián đoạn nguồn cung nhiên liệu và đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng cao. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia đánh giá cuộc chiến tại Iran mới là nguyên nhân chính khiến giá nhiên liệu tăng mạnh.

Mỹ hy vọng nếu Ukraine dừng tấn công các cơ sở lọc dầu và Washington tạo điều kiện cho Nga xuất khẩu diesel, Moscow sẽ có động thái tương ứng trong tiến trình hòa bình.

Dù vậy, các nguồn tin khẳng định Mỹ không đe dọa cắt viện trợ quân sự hoặc hỗ trợ tình báo nếu Ukraine không chấp nhận đề nghị.

Ukraine hoài nghi thiện chí của Moscow

Giới chức Ukraine bày tỏ lo ngại rằng việc nới lỏng các hạn chế kinh tế có thể mang lại lợi ích cho Nga mà chưa bảo đảm Moscow sẽ thay đổi lập trường.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky chỉ trích thỏa thuận diesel, cho rằng đây là sự thay đổi đáng lo ngại so với chính sách cô lập kinh tế Nga mà phương Tây theo đuổi trong nhiều năm.

Ngày 11/10, ông Trump tuyên bố Nga và Ukraine đã đạt được một thỏa thuận ngừng tấn công vào cơ sở năng lượng. Tuy nhiên, hai bên chưa xác nhận thỏa thuận này. Sang ngày 12/10, Ukraine tiếp tục ghi nhận các cuộc tấn công của Nga nhằm vào hạ tầng năng lượng.

Kyiv cho biết sẵn sàng xem xét ngừng tấn công các mục tiêu năng lượng nếu Moscow thực hiện biện pháp tương tự.

Triển vọng hòa bình vẫn chưa rõ ràng

Theo Reuters, chính quyền Trump trước đây từng đề xuất giảm trừng phạt và thúc đẩy hợp tác khoáng sản nhằm khuyến khích Nga tham gia đàm phán. Tuy nhiên, những nỗ lực này chưa tạo ra thay đổi đáng kể trong các yêu cầu của Moscow.

Một nguồn tin gần Điện Kremlin cho biết vấn đề lãnh thổ tại Donbas vẫn là trở ngại lớn. Trong khi đó, Ukraine khẳng định không chấp nhận nhượng thêm lãnh thổ, dù có thể xem xét việc đóng băng xung đột theo đường chiến tuyến hiện tại làm cơ sở đàm phán.

Cuộc gặp tại Miami cũng đề cập đến các bảo đảm an ninh và nguồn vốn tái thiết Ukraine. Tuy nhiên, phía Ukraine rời cuộc họp mà chưa đạt được cam kết chính thức nào.

Thỏa thuận diesel vì vậy đang được Washington xem là một công cụ ngoại giao mới, nhưng khả năng thúc đẩy Nga và Ukraine trở lại bàn đàm phán vẫn chưa được xác định.