Mỹ mở rộng biện pháp phong tỏa Iran, kiểm soát cả tuyến thương mại đường bộ

Mỹ thành lập lực lượng đặc nhiệm Iron Gate

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đang thành lập lực lượng đặc nhiệm mang tên Task Force Iron Gate, nhằm tăng cường kiểm soát hoạt động vận chuyển vũ khí tiên tiến và các mặt hàng bị áp đặt lệnh trừng phạt vào và ra khỏi Iran.

Theo Reuters ngày 7/11, lực lượng này sẽ được đặt trụ sở tại Tampa, bang Florida, đồng thời phối hợp với nhiều cơ quan khác của chính phủ Mỹ. Ngoài việc theo dõi hoạt động vận chuyển vũ khí, Iron Gate còn tập trung vào các mặt hàng lưỡng dụng – những sản phẩm có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự – và các nguồn thu bất hợp pháp.

Thông báo về việc thành lập lực lượng đặc nhiệm dự kiến được CENTCOM công bố trong ngày 7/11. Reuters cho biết đây là thông tin chưa từng được công bố trước đó và hãng tin đã tiếp cận tuyên bố của quân đội Mỹ trước thời điểm phát hành chính thức.

Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh CENTCOM, cho biết việc tăng cường phối hợp giữa bộ tư lệnh và các cơ quan chính phủ Mỹ sẽ giúp hạn chế khả năng Iran tài trợ cho các hoạt động mà Washington gọi là khủng bố, tái thiết các nhà máy sản xuất vũ khí và bổ sung năng lực quân sự.

Phạm vi hoạt động của Iron Gate không chỉ giới hạn ở các tuyến đường bộ mà còn bao gồm khu vực biển Caspi – tuyến giao thương quan trọng kết nối Iran với một số quốc gia trong khu vực. Điều này cho thấy Washington đang tìm cách mở rộng các biện pháp kiểm soát từ hoạt động vận tải đường biển sang những tuyến thương mại khác có thể được Tehran sử dụng.

Xe tải chờ làm thủ tục tại cửa khẩu Taftan, khu vực biên giới giữa Pakistan và Iran. Ngày 25/2/2020. Ảnh: Naseer Ahmed/ Reuters.

Washington tuyên bố phong tỏa hải quân đã hạn chế nguồn thu của Iran

Việc thành lập Iron Gate được triển khai sau nhiều tháng Mỹ duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran. Theo ước tính của CENTCOM, biện pháp này đã ngăn Iran xuất khẩu lượng dầu thô trị giá hơn 25 tỷ USD.

Đây là con số do phía quân đội Mỹ công bố, phản ánh đánh giá của Washington về hiệu quả của chiến dịch phong tỏa. Tuy nhiên, Reuters không đưa ra số liệu độc lập để xác nhận mức thiệt hại thực tế đối với nguồn thu của Iran.

Việc mở rộng kiểm soát sang các tuyến thương mại trên bộ và biển Caspi có thể khiến hoạt động trao đổi hàng hóa của Tehran chịu thêm sức ép. Đặc biệt, các mặt hàng lưỡng dụng thường khó kiểm soát hơn do có thể được sử dụng trong cả hoạt động sản xuất dân sự và quân sự.

Thông qua Iron Gate, Mỹ đặt mục tiêu phối hợp hoạt động giữa quân đội và các cơ quan chính phủ để theo dõi không chỉ hàng hóa mà còn cả những nguồn tài chính bị Washington coi là bất hợp pháp. Đây là bước mở rộng đáng chú ý trong cách tiếp cận của Mỹ, từ việc hạn chế xuất khẩu dầu mỏ sang kiểm soát rộng hơn các hoạt động thương mại và nguồn thu có liên quan đến Iran.

Sức ép đối với Tehran trong bối cảnh xung đột chưa có lối ra rõ ràng

Động thái mới diễn ra khi quan hệ Mỹ - Iran tiếp tục căng thẳng sau nhiều tháng xung đột. Trước đó, Tổng thống Donald Trump tuyên bố quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công giới hạn nhằm vào hệ thống phòng không của Iran gần đảo Qeshm. Trong khi đó, các nỗ lực ngoại giao thông qua Qatar vẫn đang được thúc đẩy nhằm tìm kiếm giải pháp cho những bất đồng liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran.

Theo thông tin được AP công bố ngày 6/11, các đề xuất trung gian được thảo luận bao gồm khả năng Mỹ dỡ bỏ phong tỏa và giải phóng một phần tài sản Iran bị đóng băng, đổi lại Tehran cho phép thanh sát quốc tế tại các cơ sở hạt nhân từng bị tấn công và mở lại eo biển Hormuz theo một thỏa thuận tạm thời.

Tuy nhiên, Iran vẫn yêu cầu Washington đáp ứng một số điều kiện trước khi tiến hành đàm phán hạt nhân, trong đó có việc chấm dứt phong tỏa các cảng biển, dỡ bỏ trừng phạt và giải phóng tài sản bị đóng băng.

Trong bối cảnh các cuộc tiếp xúc ngoại giao chưa đạt được thỏa thuận cuối cùng, việc Mỹ thành lập Task Force Iron Gate cho thấy Washington vẫn duy trì sức ép kinh tế và an ninh đối với Tehran, đồng thời mở rộng phạm vi kiểm soát sang các tuyến thương mại ngoài biển.

Dù vậy, hiệu quả thực tế của lực lượng đặc nhiệm mới và phản ứng của Iran đối với những biện pháp này vẫn cần được theo dõi trong thời gian tới.

Nguồn

Nguồn: Reuters.