Iran sẽ đáp trả sức ép kinh tế ngày càng lớn từ Tổng thống Trump ra sao?

Washington chuyển từ sức ép quân sự sang “chiến tranh kinh tế”

Chính quyền Trump đang đẩy mạnh một mặt trận mới trong cuộc đối đầu với Iran:sức ép kinh tế.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gọi chiến dịch trừng phạt mới là một dạng“D-Day kinh tế”, ám chỉ nỗ lực quy mô lớn nhằm cắt đứt các nguồn thu và mạng lưới thương mại giúp Tehran duy trì nền kinh tế.

Washington không chỉ nhắm tới các cá nhân và tổ chức của Iran mà còn cảnh báo những quốc gia, doanh nghiệp và tổ chức tài chính tiếp tục làm ăn với Tehran có thể phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt của Mỹ. Reuters cho biết chiến dịch mới đã mở rộng danh sách các thực thể liên quan đến Iran và nhằm gây sức ép lên những mối liên kết kinh tế của nước này.

Mục tiêu của Washington là khiến Iran ngày càng khó tiếp cận nguồn ngoại tệ, thị trường quốc tế và các kênh tài chính quan trọng.

Người dân đi cạnh mô hình tên lửa Iran và quốc kỳ Iran tại Quảng trường Imam Hussein, Tehran, ngày 12/7/2026.
Ảnh: Majid Asgaripour/WANA News Agency/Reuters.

Tehran có thể đáp trả như thế nào?

Câu hỏi lớn hiện nay là Iran sẽ phản ứng ra sao trước sức ép kinh tế ngày càng mạnh.

Một trong những lựa chọn đáng chú ý làgây sức ép lên hoạt động vận tải và năng lượng tại khu vực Vùng Vịnh. Iran vẫn có khả năng tác động tới hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải từng đảm nhiệm khoảng 20% nguồn cung dầu và LNG toàn cầu.

Reuters nhận định Tehran vẫn sở hữu năng lực tên lửa và máy bay không người lái đủ để gây khó khăn cho hoạt động vận chuyển dầu cũng như đe dọa các cơ sở năng lượng trong khu vực.

Tuy nhiên, đây cũng là lựa chọn đầy rủi ro. Bất kỳ hành động nào làm gián đoạn nghiêm trọng dòng chảy năng lượng đều có thể đẩy giá dầu tăng mạnh và khiến các quốc gia vùng Vịnh chịu thiệt hại trực tiếp.

Iran có thể tìm thêm chỗ dựa từ Trung Quốc

Một hướng đi khác của Tehran làtăng cường quan hệ kinh tế với những quốc gia không tham gia chiến dịch gây sức ép của Mỹ, đặc biệt là Trung Quốc.

Trung Quốc hiện là khách hàng dầu mỏ quan trọng nhất của Iran. Reuters cho biết hơn 80% lượng dầu xuất khẩu bằng đường biển của Iran trong năm 2025 được đưa tới Trung Quốc, khiến Bắc Kinh trở thành nhân tố đặc biệt quan trọng đối với khả năng chống chịu các lệnh trừng phạt của Tehran.

Tuy nhiên, Washington cũng đang gây sức ép lên các đối tác thương mại của Iran. Mỹ cảnh báo những quốc gia tiếp tục duy trì các mối quan hệ kinh tế nhất định với Tehran có thể phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt thứ cấp.

Điều này đặt Trung Quốc vào một vị trí khó xử: vừa có lợi ích kinh tế lớn tại Iran, vừa phải cân nhắc nguy cơ đối đầu trực tiếp với hệ thống tài chính Mỹ.

Iran đã chịu sức ép kinh tế rất lớn

Khả năng đáp trả của Tehran cũng bị hạn chế bởi chính những tổn thất mà nền kinh tế Iran đã phải gánh chịu.

Sau nhiều tháng xung đột và các biện pháp phong tỏa, nền kinh tế nước này đối mặt với lạm phát cao, đồng tiền mất giá và sự suy giảm hoạt động thương mại. Reuters ghi nhận Iran vẫn đang tìm cách duy trì giao thương trong bối cảnh số lượng đối tác quốc tế sẵn sàng làm ăn với Tehran ngày càng thu hẹp.

Một số quốc gia từng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động thương mại và thanh toán của Iran cũng đang chịu sức ép phải điều chỉnh quan hệ với Tehran.

Điều đó khiến Iran khó có thể đáp trả Washington chỉ bằng các biện pháp kinh tế tương đương.

Hormuz vẫn là “quân bài” nguy hiểm nhất

Trong số những công cụ Tehran có thể sử dụng, eo biển Hormuz được xem là một trong những quân bài có sức ảnh hưởng lớn nhất.

Tuyến hàng hải nằm giữa Iran và Oman có vai trò đặc biệt quan trọng đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Nếu hoạt động vận chuyển qua đây tiếp tục bị hạn chế, tác động không chỉ dừng lại ở Iran mà có thể lan sang các nền kinh tế phụ thuộc vào dầu khí Trung Đông.

Thực tế, giá dầu đã phản ứng với những diễn biến mới nhất trong quan hệ Mỹ - Iran. Ngày 27/8, giá dầu Brent tăng hơn 1 USD/thùng sau khi Nhà Trắng cho biết Washington và Tehran hiện chưa tiến hành đàm phán, trong khi lưu lượng tàu qua Hormuz vẫn bị hạn chế.

Điều này cho thấysức ép kinh tế đối với Iran và rủi ro năng lượng toàn cầu đang gắn chặt với nhau.

Sức ép kinh tế ngày càng lớn, Iran có chịu nhượng bộ?

Đây là câu hỏi khó có câu trả lời ngay lập tức.

Washington kỳ vọng các biện pháp trừng phạt sẽ khiến Tehran mất dần khả năng duy trì nguồn thu và buộc giới lãnh đạo Iran phải lựa chọn giữa nhượng bộ hoặc đối mặt với sức ép kinh tế ngày càng lớn.

Nhưng Iran đã trải qua nhiều thập kỷ sống dưới các lệnh trừng phạt của phương Tây. Reuters nhận định Tehran vẫn có những kênh thương mại với Trung Quốc và một số quốc gia khác để giảm bớt tác động của chiến dịch gây sức ép.

Trong khi đó, nếu Washington đẩy sức ép quá xa, Iran có thể lựa chọn những biện pháp đáp trả gây tổn hại không chỉ cho Mỹ mà cả các đồng minh và đối tác của Washington trong khu vực.

Cuộc đối đầu bước sang giai đoạn nguy hiểm hơn

Chiến dịch gia tăng sức ép kinh tế của ông Trump đối với Iran vì vậy không đơn thuần là một loạt biện pháp trừng phạt tài chính.

Đó là phép thử đối với khả năng của Washington trong việccắt Iran khỏi hệ thống kinh tế quốc tế, đồng thời là phép thử đối với khả năng Tehran duy trì các tuyến thương mại và tìm kiếm những đối tác sẵn sàng chống lại sức ép của Mỹ.

Sau sáu tháng chiến tranh, Reuters đánh giá xung đột Mỹ - Iran đang rơi vào thế giằng co tốn kém: Washington chuyển trọng tâm sang chiến tranh kinh tế, trong khi Tehran vẫn chưa chấp nhận các điều kiện của Mỹ.