Hoa Kỳ tăng cường hợp tác chống tội phạm xuyên quốc gia tại Thái Bình Dương

Ngày 27/10, tại cuộc họp báo trực tuyến do Trung tâm Truyền thông châu Á - Thái Bình Dương thuộc Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tổ chức, Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách Cục Phòng chống Ma túy và Thực thi Pháp luật Quốc tế (INL), ông F. Cartwright Weiland, thông tin về kết quả Hội nghị Bộ trưởng Cảnh sát Hoa Kỳ - các quốc đảo Thái Bình Dương (COPMIN) lần đầu tiên, diễn ra tại Los Angeles trong tuần trước đó.

Hội nghị do Tư lệnh Tuần duyên Hoa Kỳ, Đô đốc Kevin Lunday và Bộ trưởng Tư pháp Palau Jennifer Olegeriil đồng chủ trì, với sự tham gia của đại diện các cơ quan thực thi pháp luật Hoa Kỳ và nhiều quốc đảo Thái Bình Dương. Sự kiện tập trung vào tăng cường phối hợp chống buôn bán ma túy, bảo đảm an ninh hàng hải, phòng chống tội phạm mạng và các hoạt động tài chính bất hợp pháp.

Theo ông Weiland, tình hình buôn bán ma túy tại Thái Bình Dương đang diễn biến đáng lo ngại. Trước tháng 5/2026, lực lượng chức năng trong khu vực đã thu giữ 17 tấn ma túy bất hợp pháp, cao gấp hơn ba lần tổng lượng thu giữ trong cả năm 2025. Sự gia tăng này cho thấy các mạng lưới tội phạm đang tận dụng khoảng cách địa lý lớn, vùng biển rộng và những hạn chế trong năng lực giám sát của các quốc đảo để mở rộng hoạt động.

Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ tham gia các hoạt động bảo đảm an ninh hàng hải tại Thái Bình Dương. (Ảnh minh họa: US Coast Guard)

Trước thực trạng trên, Hoa Kỳ công bố 44 triệu USD dành cho các chương trình hợp tác mới, trong đó có 7 triệu USD xây dựng trung tâm phòng chống tội phạm khu vực tại Palau. Trung tâm dự kiến hỗ trợ đào tạo thực thi pháp luật trên biển, tăng cường năng lực tình báo tài chính và ứng phó với tội phạm mạng cho Palau cùng các quốc gia trong khu vực.

Khoản hỗ trợ mới tiếp nối quá trình mở rộng hiện diện của INL tại Thái Bình Dương. Từ mức đầu tư ban đầu 6 triệu USD vào năm 2021, tổng nguồn lực dành cho khu vực hiện đã vượt 60 triệu USD. Năm 2024, INL thành lập văn phòng đầu tiên tại Suva, Fiji và đang có kế hoạch tiếp tục mở rộng hoạt động.

Một sáng kiến đáng chú ý khác là RIPTIDE, chương trình hợp tác kết nối các nỗ lực phòng chống tội phạm giữa khu vực châu Mỹ và Thái Bình Dương, với nguồn đầu tư hiện tại 4 triệu USD. Sáng kiến hướng tới tăng cường chia sẻ thông tin tình báo, phối hợp theo dõi các tổ chức buôn bán ma túy xuyên quốc gia và kết nối hệ thống thực thi pháp luật giữa hai khu vực, với sự tham gia dự kiến của các tổ chức quốc tế như Interpol.

Giới chức Hoa Kỳ nhận định một số mạng lưới tội phạm có nguồn gốc từ Mỹ Latinh đang sử dụng các tuyến vận chuyển xuyên Thái Bình Dương, trong đó có phương tiện bán chìm, để đưa ma túy tới các quốc đảo. Tuy nhiên, Washington chưa xác định đầy đủ những tổ chức cụ thể đứng sau hoạt động này. Các đường dây hiện chủ yếu được cho là dựa vào những đầu mối liên lạc và phân phối tại địa phương, thay vì thiết lập các chi nhánh tội phạm có tổ chức trên các đảo.

Hợp tác an ninh cũng được mở rộng sang Đông Nam Á. Philippines tham dự COPMIN năm nay và chia sẻ kinh nghiệm về chống đánh bắt cá bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), cũng như nâng cao năng lực giám sát hàng hải. Sự tham gia của Philippines được đánh giá có ý nghĩa đối với việc kết nối các quốc gia có đặc điểm địa lý và thách thức an ninh tương đồng, trong đó có Indonesia.

Bên cạnh đó, Hoa Kỳ đang phối hợp với Australia và New Zealand hỗ trợ các quốc đảo tiếp cận công nghệ giám sát biển, phân tích dòng tiền và phát hiện hoạt động rửa tiền. Những công cụ này được kỳ vọng giúp các nước có lực lượng tuần tra hạn chế nâng cao khả năng quản lý vùng đặc quyền kinh tế, phát hiện hoạt động buôn lậu và khai thác thủy sản trái phép.

Đối với khu vực châu Á, INL cũng có thể tăng cường kết nối kinh nghiệm thực thi pháp luật tại các nước như Thái Lan và Campuchia, đặc biệt trong xử lý các đường dây lừa đảo trực tuyến và tội phạm có tổ chức, nhằm hỗ trợ những quốc đảo đang đối mặt với các hình thức tội phạm mới.

Khẳng định tầm quan trọng của hợp tác khu vực, ông Weiland nhấn mạnh không quốc gia nào có thể đơn độc giải quyết các thách thức an ninh xuyên biên giới. Hoa Kỳ sẽ tiếp tục hỗ trợ các đối tác thông qua đào tạo, trang thiết bị, công nghệ và chia sẻ thông tin, đồng thời tôn trọng chủ quyền và vai trò chủ động của các quốc đảo trong bảo đảm an ninh.

Hội nghị COPMIN lần đầu tiên được xem là bước khởi đầu cho cơ chế hợp tác thực thi pháp luật chặt chẽ hơn giữa Hoa Kỳ và các quốc đảo Thái Bình Dương, hướng tới nâng cao khả năng ứng phó với các mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia đang gia tăng hoạt động trong khu vực.